<!-- kaynak: https://aksco.com.tr/araclar/yedek-parca-stok-seviyesi/ · dil: tr · güncelleme: 2026-08-26 -->
<!-- başlık: Yedek Parça Min-Maks ve Sipariş Noktası Hesaplama -->
<!-- açıklama: Ücretsiz hesaplayıcı: yedek parçada emniyet stoğu, yeniden sipariş noktası (ROP), min-maks seviyeler ve bağlanan sermaye. -->
# Yedek Parça Min-Maks ve Sipariş Noktası Hesaplayıcı

Tüketim, tedarik süresi ve bunların değişkenliğinden emniyet stoğuna, yeniden sipariş noktasına ve bağlanan sermayeye. Formülüyle birlikte.

Yayın: 2026-08-19 · Son güncelleme: 2026-08-26

## İçindekiler

1. Çözülmüş örnek
2. Kısa cevap
3. Formül ve terimler
4. Hizmet seviyesi nasıl seçilir?
5. Girdileri nereden bulacaksınız?
6. Min-maks düzeni nasıl kurulur?
7. Hangi parça stokta durmamalı?

## Hesaplama aracı

Tüketim, tedarik süresi ve bunların değişkenliğinden emniyet stoğuna, yeniden sipariş noktasına ve bağlanan sermayeye.

Not: Bu sayfada tarayıcıda çalışan bir hesaplayıcı vardır; sonuçlar girdilerinize göre anında hesaplanır ve hiçbir veri sunucuya gönderilmez. Hesaplama yönteminin tamamı aşağıda açıklanmıştır.

## Çözülmüş örnek

Varsayılan senaryoda — **Günlük ortalama tüketim (adet): 2 · Günlük tüketimin standart sapması: 0,8 · Ortalama tedarik süresi (gün): 21** — hesaplayıcının verdiği sonuçlar şunlar. Ana çıktı: **60 adet** (yeniden sipariş noktası (rop)). Sonuç, JavaScript çalıştırmadan da okunabilsin diye buraya da yazıldı: çıktı alındığında, betikler kapalıyken ya da bir arama motoru tarafından.

Çözülmüş örnek — girdiler

| Girdi | Değer |
| --- | --- |
| Günlük ortalama tüketim (adet) | 2 |
| Günlük tüketimin standart sapması | 0,8 |
| Ortalama tedarik süresi (gün) | 21 |
| Tedarik süresinin standart sapması (gün) | 5 |
| Hedef hizmet seviyesi | %95 — genel amaçlı |
| Sipariş partisi / minimum sipariş (adet) | 0 |
| Birim fiyat (TL) | 0 |
| Bir günlük duruşun maliyeti (TL) | 0 |

Çözülmüş örnek — sonuçlar

| Sonuç | Değer |
| --- | --- |
| Emniyet stoğu | 18 adet |
| Yeniden sipariş noktası (ROP) | 60 adet |
| Sipariş noktası kapsamı | 30 günlük tüketim |

Yukarıdaki alanlardan herhangi birini değiştirdiğinizde hesap yenilenir; bu tablo yalnızca varsayılan durumu gösterir.

## Bir yedek parçadan kaç adet stokta durmalı?

Doğru soru “kaç adet” değil, **“hangi seviyede yeniden sipariş verilmeli”**dir. Cevap üç bileşenden oluşur: **çevrim stoğu** (günlük tüketim × tedarik süresi — sipariş beklerken harcanan miktar), **emniyet stoğu** (tüketimin ve tedarik süresinin sapmasını karşılayan tampon) ve bu ikisinin toplamı olan **yeniden sipariş noktası**. [Emniyet stoğu](https://aksco.com.tr/sozluk/#emniyet-stogu) tahminle değil formülle bulunur: hedef hizmet seviyesine karşılık gelen z katsayısı, tedarik süresi boyunca oluşan toplam belirsizliğin standart sapmasıyla çarpılır.

## Formül ve terimler

Hesaplayıcı, tedarik zinciri literatüründe standart olan sürekli gözden geçirme (continuous review) modelini kullanır.

Kullanılan formüller

| Büyüklük | Formül | Anlamı |
| --- | --- | --- |
| Çevrim stoğu | d × LT | Sipariş beklenirken tüketilen miktar |
| Belirsizliğin sapması (σ) | √( LT × σd² + d² × σLT² ) | Hem tüketimin hem tedarik süresinin değişkenliğini birleştirir |
| Emniyet stoğu | z × σ | Hedef hizmet seviyesine göre tampon |
| Yeniden sipariş noktası | d × LT + emniyet stoğu | Stok bu seviyeye düştüğünde sipariş verilir |
| Maksimum stok | ROP + sipariş partisi | Sipariş geldiği anda ulaşılan üst seviye |
| Sipariş noktası kapsamı | ROP ÷ d | Sipariş anındaki stok kaç günlük tüketime yeter |
| Bağlanan sermaye | (emniyet stoğu + parti ÷ 2) × birim fiyat | Ortalama stok seviyesinin parasal karşılığı |

d = günlük ortalama tüketim · LT = ortalama tedarik süresi (gün) · σd = günlük tüketimin standart sapması · σLT = tedarik süresinin standart sapması · z = hizmet seviyesi katsayısı.

Formüldeki ikinci terim (d² × σLT²) çoğu uygulamada atlanır ve emniyet stoğu olduğundan düşük çıkar. Oysa Türkiye’de kritik parçalarda asıl belirsizlik **tedarik süresindedir**, tüketimde değil.

Hizmet seviyesi ve z katsayısı

| Hizmet seviyesi | z | Anlamı |
| --- | --- | --- |
| %90 | 1,28 | On tedarik çevriminin birinde stok tükenebilir |
| %95 | 1,65 | Yirmi çevrimin birinde |
| %97,5 | 1,96 | Kırk çevrimin birinde |
| %99 | 2,33 | Yüz çevrimin birinde |

Dikkat: hizmet seviyesi *çevrim başına* tanımlıdır ve buradaki tanım *çevrim hizmet seviyesi*dir — bir tedarik çevriminde hiç stoksuz kalmama olasılığı; talebin yüzde kaçının karşılandığı (doluluk oranı / fill rate) değil. Yılda kaç çevrim olduğu tedarik süresine değil, **sipariş sıklığına** bağlıdır (yıllık tüketim ÷ sipariş miktarı). Ayda bir sipariş veriyorsanız yılda 12 çevrim vardır; %95 hizmet seviyesi bu durumda **yılda ortalama 0,6 çevrimde** — yaklaşık 20 ayda bir — stoksuz kalma riski demektir.

## Hizmet seviyesi nasıl seçilir?

Hizmet seviyesi bir tercih değil, bir **maliyet karşılaştırmasıdır**: ek stoğun bağladığı sermaye ile stoksuz kalmanın bedeli karşılaştırılır.

- **Parça hattı durduruyorsa** ve duruşun günlük maliyeti yüksekse %99’a çıkmak neredeyse her zaman ucuzdur — hesaplayıcıya duruş maliyetini girerseniz karşılaştırmayı kendisi yapar.
- **Parça yedeklenebiliyorsa** (alternatif hat, geçici çözüm) %90 yeterlidir.
- **Tek kaynaklı veya ithal parçada** tedarik süresi sapması büyük olur; formül bunu zaten emniyet stoğuna yansıtır, ayrıca seviyeyi de yükseltmek gerekebilir.
- **Raf ömrü olan kalemlerde** (kayış, keçe, O-ring, hortum) yüksek seviye ters teper — stok bozulur. Orada seviye düşürülür, tedarikçiyle hızlı tedarik anlaşması yapılır.

## Girdileri nereden bulacaksınız?

Girdi kaynakları

| Girdi | Nereden | Yoksa ne yapılır |
| --- | --- | --- |
| Günlük ortalama tüketim | Son 12 ayın depo çıkış kaydı ÷ çalışma günü | Bakım planındaki periyodik değişim adedinden türetilir |
| Tüketimin standart sapması | Aylık çıkışların sapması | Düzenli tüketimde ortalamanın ~%25’i, düzensizde ~%50’si alınır |
| Tedarik süresi | Sipariş–teslim tarihleri arasındaki fark | Tedarikçiye sorun; söylediği süreye gerçekleşme payı ekleyin |
| Tedarik süresi sapması | Son 5–10 siparişin süre farkı | İthal ve tek kaynaklı kalemlerde ortalamanın ~%30’u makul başlangıç |
| Duruş maliyeti | Saatlik üretim değeri × duruş süresi | Vardiya başına üretim değerinden kabaca hesaplanır |

Rakamların kesin olması gerekmez. Kaba ama düşünülmüş bir tahmin, hiç hesaplamamaktan kat kat iyidir.

## Min-maks düzeni nasıl kurulur?

Min-maks, sahada uygulanması en kolay stok kuralıdır: stok *min* seviyesine düştüğünde *maks* seviyesine tamamlayacak kadar sipariş verilir.

1. **Min = yeniden sipariş noktası.** Yukarıdaki hesaptan çıkar.
2. **Maks = min + sipariş partisi.** Parti miktarı; tedarikçinin minimum sipariş adedi, ambalaj katı (kutu/paket) ve nakliye ekonomisi birlikte belirler.
3. **Etiketleyin.** Raf etiketine min ve maks yazılmazsa kural uygulanmaz. En yaygın uygulama hatası budur.
4. **Yılda bir gözden geçirin.** Tüketim ve tedarik süresi değişir; eski seviyeler ya para bağlar ya duruş üretir.

Kritiklik sınıflandırması ve ABC-XYZ analizi için [kritik yedek parça rehberine](https://aksco.com.tr/bilgi-merkezi/kritik-yedek-parca-stok-seviyesi/), alım şartnamesi için [endüstriyel sarf ve yedek parça şartname örneğine](https://aksco.com.tr/sartname/endustriyel-sarf-ve-yedek-parca/) bakabilirsiniz.

## Hangi parça stokta durmamalı?

Stok kararı iki yönlüdür; bazı parçaları stoklamamak da bir karardır.

- **Tedarik süresi çok kısaysa** (aynı gün / ertesi gün) ve parça kritik değilse stoklamaya gerek yoktur.
- **Raf ömrü kısa kalemlerde** stok bozulur; elastomer içeren parçalarda üretim tarihi sorulmalı ve stok süresi sınırlanmalıdır.
- **Makine ömrünün sonundaysa** yedek parça yatırımı hurdaya gider.
- **Tüketimi yılda bir-iki adedi geçmeyen ve tedarik süresi kısa** kalemlerde emniyet stoğu formülü zaten düşük çıkar; buna rağmen “ne olur ne olmaz” diye tutulan raflar, depo sermayesinin sessiz kaybıdır.

## Sık Sorulan Sorular

Emniyet stoğu formülünde neden karekök var? 

Çünkü iki bağımsız belirsizlik kaynağı (tüketim ve tedarik süresi) toplanırken sapmalar doğrudan toplanmaz, **varyansları** toplanır. Varyansların toplamının karekökü bileşik standart sapmayı verir. Sapmaları doğrudan toplamak emniyet stoğunu gereğinden yüksek çıkarır ve boşuna sermaye bağlar.

Tedarik süresi sapmasını bilmiyorum, ne yazayım? 

Son beş siparişin gerçekleşen sürelerine bakın ve en uzun ile en kısa arasındaki **farkı 2,3’e bölün** — beş gözlem için standart yaklaşım budur. (Sık duyulan “dörde böl” kuralı 10–30 gözlem içindir; beş gözlemde kullanılırsa sapmayı düşük, dolayısıyla emniyet stoğunu yetersiz çıkarır. On gözlemde bölen 3, otuz civarında 4 olur.) Hiç veri yoksa yerli ve düzenli tedarikte ortalamanın %20’si, ithal veya tek kaynaklı kalemde %30–40’ı alınabilir. Rakamı sonradan gerçek verilerle güncelleyin.

Min-maks ile Kanban arasındaki fark nedir? 

İkisi de aynı mantığa dayanır: bir eşik seviyesinde yeniden sipariş. Fark uygulamada: min-maks stok sayısına, Kanban ise fiziksel bir işarete (kart, boş kutu) bağlıdır. Sayım disiplini zayıf depolarda Kanban daha güvenilir çalışır; kalem sayısı çok ve tüketim düzensizse min-maks daha esnektir.

Hesaplayıcı ekonomik sipariş miktarını (EOQ) veriyor mu? 

Hayır, bilerek vermiyor — ama sebebi formülün hassas olması değil. EOQ aksine oldukça **dayanıklı** bir formüldür: toplam maliyet eğrisi optimum çevresinde yatıktır: sipariş maliyetini iki katı (ya da yarısı kadar) yanlış girseniz bile **sipariş verme + stok tutma** maliyeti yalnızca %6 civarında artar — malzemenin satın alma bedeli dahil toplam harcamada bu etki çok daha küçüktür. Vermeyişimizin sebebi pratik: gerçek hayatta parti miktarını tedarikçinin minimum sipariş adedi, ambalaj katı (koli/palet) ve nakliye ekonomisi belirler; EOQ çıksa bile bu üç kısıta yuvarlanır. Hesaplayıcı da doğrudan bu kısıtları girdi olarak alır.

Bu hesap her parça için ayrı ayrı mı yapılmalı? 

Kritik ve pahalı kalemler için evet. Ucuz ve çok sayıda kalemde (cıvata, conta, izole bant) parça parça hesap yapmak zaman kaybıdır; onlarda sabit bir kapsama süresi (örneğin iki aylık tüketim) belirlemek yeterlidir. Ayrımı ABC analizi ile yapabilirsiniz.

## İlgili rehberler

### Kritik Yedek Parça Stok Seviyesi

Duruş maliyeti, ABC-XYZ analizi ve kritiklik sınıflandırması.

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/bilgi-merkezi/kritik-yedek-parca-stok-seviyesi/)

### Endüstriyel Sarf ve Yedek Parça Şartnamesi

45 kalemlik Word şartname, muadil kararı ve izlenebilirlik maddeleri.

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/sartname/endustriyel-sarf-ve-yedek-parca/)

### MRO Nedir? Endüstriyel Sarf Rehberi

MRO kalem grupları ve tedarikçi konsolidasyonu.

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/bilgi-merkezi/mro-nedir-endustriyel-sarf-rehberi/)

## İhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.

Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde çoğu teklif aynı iş günü çıkar. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.

[Teklif Talebi Oluştur](https://aksco.com.tr/teklif-al/)[WhatsApp’tan Yazın](https://wa.me/905343356922)

---

AKSCO Ticaret ve Tedarik — https://aksco.com.tr
AKSCO Ticaret ve Tedarik · Esentepe Mah. Talat Paşa Cad. No:5 İç Kapı No:1, Şişli/İstanbul
Türkiye'nin 81 ili ve uluslararası sevkiyat
info@aksco.com.tr · 0534 335 69 22