<!-- kaynak: https://aksco.com.tr/bilgi-merkezi/kkd-en-standartlari-rehberi/ · dil: tr · güncelleme: 2026-09-09 -->
<!-- başlık: KKD EN Standartları Rehberi — Etiketi Okuma Kılavuzu -->
<!-- açıklama: EN 388, EN ISO 20345, EN 149 ve EN 14387 gibi KKD standartlarının anlamı, seviye tabloları, A2B2E2K2 gibi filtre kodları ve şartnameye nasıl yazılacağı. -->
# KKD EN Standartları: Etiketteki Kodları Okuma Kılavuzu

EN 397, EN 388, EN ISO 20345, EN 149, EN 14387 ve EN 361 — kişisel koruyucu donanım etiketindeki kodların, seviyelerin ve A2B2E2K2 gibi filtre kodlarının satın almacı için anlamı.

Yayın: 2026-08-17 · Son güncelleme: 2026-09-09 · 16 dk okuma

## İçindekiler

1. Kısa cevap
2. Neden standart kodu okumayı bilmek gerekir?
3. Baret — EN 397 ve EN 12492
4. İş eldiveni — EN 388, EN 407, EN 511, EN ISO 374
5. İş ayakkabısı — EN ISO 20345 sınıfları
6. Solunum koruyucu — EN 149 (FFP1/2/3)
7. Gaz filtresi kodu — A2B2E2K2 ne demek? (EN 14387)
8. Yüksek görünürlük — EN ISO 20471 sınıfları
9. Yüksekte çalışma — EN 361 ve ilgili standartlar
10. Kategori I, II, III farkı ve CE kontrolü
11. Numarası ya da baskısı değişen standartlar
12. Satın alma kontrol listesi

## KKD etiketindeki EN kodları ne anlama gelir?

EN kodu, kişisel koruyucu donanımın hangi **Avrupa standardına** göre test edildiğini gösterir: EN 397 baret, EN 166 (yerine geçen: EN ISO 16321-1) koruyucu gözlük, EN 388 mekanik risklere karşı eldiven, EN ISO 20345 iş ayakkabısı, EN 149 solunum maskesi, EN 352 kulak koruyucu, EN 361 tam vücut emniyet kemeri, EN ISO 20471 yüksek görünürlüklü giysi. Kodun yanındaki rakam ve harfler ise koruma seviyesini belirtir — asıl bilgi oradadır.

## Neden standart kodu okumayı bilmek gerekir?

Teklif üzerinde “iş eldiveni — 500 çift” yazması hiçbir şey ifade etmez. Aynı isimle satılan iki eldivenden biri EN 388 kesilme sınıfı 1, diğeri sınıf 5 olabilir; aralarında hem koruma hem fiyat açısından kat kat fark vardır.

Standart kodunu okumak satın almacıya üç şey kazandırır: teklifleri gerçekten karşılaştırabilmek, iş güvenliği uzmanının belirlediği koruma seviyesini şartnameye doğru yazabilmek ve denetimde ürünün uygunluğunu belgeleyebilmek.

## Baret — EN 397 ve EN 12492

Baret standartları ve ek işaretler

| Kod | Anlamı |
| --- | --- |
| EN 397 | Endüstriyel koruyucu baret — düşen cisimlere karşı temel koruma |
| EN 12492 | Dağcılık/yüksekte çalışma bareti — dört yönlü darbe emilimi; çene bandı en az 500 N’a dayanır ve açılmaz, baret düşme sırasında başta kalır |
| LD | Yanal deformasyona dayanım |
| -20°C / -30°C | Düşük sıcaklıkta kullanım |
| +150°C | Yüksek sıcaklıkta kullanım |
| 440 V AC | Elektriksel yalıtım özelliği |
| MM | Erimiş metal sıçramasına karşı koruma |

Not: bazı üreticiler alev direnci gibi ek özellikleri de belirtir; bunlar üreticiden üreticiye değiştiği için şartnameye yazarken üreticinin kendi beyanına dayanmak gerekir. Yüksekte çalışmada EN 397 bareti tek başına yeterli değildir: çene bandı belirli bir kuvvette açılacak şekilde tasarlanmıştır, düşme sırasında baret başta kalmaz. Bu iş için EN 12492 aranır.

## İş eldiveni — EN 388, EN 407, EN 511, EN ISO 374

EN 388, eldivenin mekanik risklere karşı performansını dört ya da altı haneli bir kodla verir. Sıralama sabittir: **aşınma – kesilme (döner bıçak) – yırtılma – delinme – ISO 13997 kesilme (A–F) – darbe (P)**.

EN 388 eldiven kodunun hane hane anlamı

EN 388 performans seviyeleri

| Hane | Test | Ölçek | Üst seviye anlamı |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Aşınma direnci | 1–4 | Seviye 4 = 8.000 döngü |
| 2. | Kesilme direnci (döner bıçak) | 1–5 | Seviye 5 = endeks 20 |
| 3. | Yırtılma direnci | 1–4 | Seviye 4 = 75 N |
| 4. | Delinme direnci | 1–4 | Seviye 4 = 150 N |
| 5. | ISO 13997 kesilme (2016 revizyonu) | A–F | F = ≥30 N |
| 6. | Darbe koruması | P veya boş | P = darbe testi geçti |

EN 388:2016 ile gelen A–F kesilme sınıfı daha güvenilirdir: A ≥2 N, B ≥5 N, C ≥10 N, D ≥15 N, E ≥22 N, F ≥30 N. Keskin metal işlenen yerlerde en az C, sac kenarı ve cam işlerinde D ve üzeri aranır.

Diğer eldiven standartları

| Kod | Kapsam | Ne zaman aranır |
| --- | --- | --- |
| EN 407 | Termal riskler — **6 hane**: tutuşma davranışı, temas ısısı, konvektif ısı, radyan ısı, **küçük miktarda erimiş metal sıçraması**, **büyük miktarda erimiş metal** (her biri 1–4; X = deney yapılmadı) | Kaynak, döküm, fırın işleri. Dökümde 5. ve 6. haneler ayrı ayrı istenir |
| EN 511 | Soğuk — konvektif soğuk (0–4), temas soğuğu (0–4), **su geçirgenliği (yalnızca 0 veya 1; 1 = 30 dakikada su geçirmez)** | Soğuk hava deposu, dış saha kışı |
| EN ISO 374-1 | Kimyasal — **Tip A/B/C** ve kimyasal harf kodları (A–T) | Kimyasal elleçleme |
| EN ISO 374-5 | Mikroorganizma — virüs koruması ayrı işaretlenir | Laboratuvar, atık, sağlık |

EN ISO 374-1 tipleri koruma süresini anlatır: Tip A altı kimyasala en az 30’ar dakika, Tip B üç kimyasala 30’ar dakika, Tip C tek kimyasala en az 10 dakika direnç. **Şartnameye artık çıplak “EN 374” yazmayın:** EN 374 serisi EN ISO 374 serisine taşındı (kimyasal tarafı EN ISO 374-1:2016+A1:2018, mikroorganizma tarafı EN ISO 374-5:2016) ve eski erlen piktogramı ile “AKL/JKL” harf düzeni bu geçişte değişti. Doğru yazım: “EN ISO 374-1 Tip B, harf kodları J ve K”.

## İş ayakkabısı — EN ISO 20345 sınıfları

EN ISO 20345, koruyucu burunluk taşıyan iş ayakkabılarının standardıdır. Sınıf harfi burunluğun ötesinde hangi ek özelliklerin bulunduğunu söyler.

İş ayakkabısı koruma sınıfları: S1’den S3S’e ne ekleniyor

EN ISO 20345:2022 sınıfları

| Sınıf | Ek özellikler | Tipik kullanım |
| --- | --- | --- |
| SB | Temel gereklilik — koruyucu burunluk (200 J) | Genel amaçlı |
| S1 | SB + kapalı topuk bölgesi + antistatik (A) + topukta enerji absorpsiyonu (E) | Kuru iç mekân, atölye |
| S1P / S3 / S5 | İlgili sınıf + **metal (çelik) ara taban**, 4,5 mm çivi ile deney | 2022 sürümünde **kaldırılmadı**; çelik ara taban kabul ediliyorsa bu kod yazılır |
| S1PL / S1PS | S1 + delinme direnci — PL: **metal olmayan** ara taban, 4,5 mm çivi · PS: metal olmayan, 3,0 mm çivi | Çivi/talaş riski olan iç mekân |
| S2 | S1 + üst malzemede su nüfuzu ve emilimi direnci (WPA) | Islak zemin, gıda, temizlik |
| S3L / S3S | S2 + delinme direnci (L veya S) + profilli taban | Şantiye, dış saha |
| S4 | Kalıplanmış polimer/kauçuk gövde (çizme) + antistatik + enerji absorpsiyonu | Çok ıslak ortam |
| S5L / S5S | S4 + delinme direnci + profilli taban | Şantiye çizmesi |
| S6 | S2 + tüm ayakkabıda su geçirmezlik (WR) | Membranlı, sürekli ıslak dış saha |
| S7L / S7S | S3 + tüm ayakkabıda su geçirmezlik (WR) | En kapsamlı dış saha seçimi |

⚠ Standart 2022’de revize edildi. Yakıt ve yağ direnci (FO) artık S1–S5’in içinde değil, ayrıca istenmelidir; kayma direncinde SRA/SRB/SRC kodları kaldırılıp tek bir SR düzenine geçildi (Ø bir kaymazlık derecesi değil, deneyden muaf çivili/kramponlu tabanların işaretidir). Eski sürüme göre belgelendirilmiş ürünler belgeleri dolana kadar SRC taşımaya devam edebilir; yeni şartnameye yine de SR yazın. ⚠ **S1P, S3 ve S5 KALDIRILMADI.** 2022 sürümünde delinme direnci üçe ayrıldı: **P** metal (çelik) ara taban, **PL** metal olmayan 4,5 mm çivi, **PS** metal olmayan 3,0 mm çivi. Üretici örneği (Sievi): geçerli işaretler *“S3S, S3L, S1P, S1PS, S1PL”*. Yani S3L/S3S, S3’ün “yeni yazımı” değil **farklı bir üründür**; şartnameye yalnızca S3S yazmak çelik ara tabanlı bütün ürünleri eler. Ara taban malzemesini serbest bırakmak istiyorsanız **“S3, S3L veya S3S”** diye üçünü birden yazın. Şantiye standardı fiilen S3 ailesidir; ofis-depo geçişli işlerde S1 ailesi çoğu zaman yeterlidir ve belirgin ölçüde daha hafiftir — konfor, kullanım oranını doğrudan etkiler.

## Solunum koruyucu — EN 149 (FFP1 / FFP2 / FFP3)

EN 149 filtre sınıfları

| Sınıf | Yaklaşık filtrasyon | Tipik kullanım | Yeniden kullanım |
| --- | --- | --- | --- |
| FFP1 | ~%80 | Kaba toz, zararsız partikül | NR işaretliyse tek vardiya |
| FFP2 | ~%94 | Kuvars tozu, ahşap tozu, metal dumanı | NR: tek vardiya |
| FFP3 | ~%99 | İnce toksik partikül, biyolojik ajan | NR: tek vardiya |

Etikette **NR** yazıyorsa maske tek kullanımlıktır (non-reusable) ve tek vardiya için tasarlanmıştır; **R** yazıyorsa üretici talimatına göre sınırlı yeniden kullanım mümkündür. Nefes direnci hissedilir şekilde arttığında vardiya bitmeden değiştirilir.

## Gaz filtresi kodu — “A2B2E2K2” ne demek? (EN 14387)

FFP maskeler (EN 149) yalnızca **partikülü** tutar: toz, sis, duman. Tiner, amonyak, klor, kükürt dioksit gibi **gaz ve buharlara karşı koruma sağlamazlar.** Gaz riski varsa yarım/çeyrek maske (EN 140) ya da tam yüz maske (EN 136) üzerine takılan gaz filtresi gerekir — ve şartnamelerde en sık kopyalanan kod budur: **A2B2E2K2**. (Aynı filtre üreticiye göre **ABEK2** diye de yazılır; dört sınıf da aynıysa ikisi aynı şeydir.) Harfler hangi madde grubuna karşı olduğunu, rakam ise kapasiteyi gösterir.

⚠ Buradan “şartnameye FFP yasaktır yazayım” sonucu çıkmaz. Gaz ve partikül için tek kullanımlık, **valfli filtreli yarım maskeler** de meşru bir seçenektir (**EN 405**); bunlar FFP değil **FFA / FFABEK** diye işaretlenir — örneğin 3M 4279+ üzerinde *FFABEK1P3 R D* yazar. Mutlak yasak yerine gereken korumayı tarif edin.

Gaz filtresi harf kodları ve renk bantları (EN 14387)

| Kod | Renk bandı | Neye karşı | Satın alırken |
| --- | --- | --- | --- |
| A | Kahverengi | Kaynama noktası **65 °C üzerindeki** organik gaz ve buharlar (tiner, ksilen, stiren) | En yaygın tip; boya, yapıştırıcı ve solvent işlerinde çoğu zaman tek başına yeterlidir |
| AX | Kahverengi | Kaynama noktası **65 °C ve altındaki** organik bileşikler (aseton, bütan, metanol) | ⚠ **Tek kullanımlıktır** ve **sınıf rakamı almaz**. A ile aynı iş değildir; karıştırılırsa filtre vardiya bitmeden tükenir |
| B | Gri | İnorganik gaz ve buharlar (klor, hidrojen sülfür) | ⚠ Karbon monoksiti **kapsamaz** |
| E | Sarı | Kükürt dioksit ve üreticinin beyan ettiği diğer asit gazları (ör. hidrojen klorür) | ⚠ Azot oksitler bu harfe girmez — onlar için NOP3 filtresi gerekir |
| K | Yeşil | Amonyak ve organik amonyak türevleri | Soğutma tesisi, gübre deposu, ahır |
| P | Beyaz | Partikül — toz, sis, duman (EN 143’e göre P1/P2/P3) | Gaz filtresiyle birlikte verilirse **kombine filtre** olur: A2B2E2K2-P3 |
| HgP3 | Kırmızı + beyaz | Cıva buharı | ⚠ Filtrenin üzerinde **“Maximum use time 50 hours”** yazması EN 14387 gereğidir |
| NOP3 | Mavi + beyaz | Azot oksitler | ⚠ **Tek kullanımlık** olduğu filtre üzerinde yazılıdır |

Kombine filtrede **kaç tip varsa o kadar bant** bulunur: A2-P3 iki bant taşırken A2B2E2K2-P3 beş bant taşır. Muayenede “iki bant” aramak doğru ürünü reddettirir. ⚠ Tabloda **en sık karşılaşılan tipler** var; standart bunların dışında özel tipler de tanımlar. **Karbon monoksit (CO) filtreleri EN 14387’nin kapsamı dışındadır** — standardın kendi kapsam cümlesi bunu açıkça söyler; radyoaktif iyot (Reaktor) filtreleri de ayrı kullanım kurallarına tabidir. Her ikisi de iş güvenliği uzmanının yazılı seçimiyle, künyesi ayrıca doğrulanarak alınır.

Koddaki rakam **kapasitedir** — koruma faktörü değil. Ama kapasite belirli bir konsantrasyonda doğrulandığı için, üreticiler aynı rakamı filtrenin kullanılabileceği **azami konsantrasyon** olarak da ilan eder.

Bu ayrım KKD şartnamelerinin en pahalı yanlış anlamasıdır ve iki yönü birden bilmek gerekir. Dräger’in seçim kılavuzunun ifadesiyle filtreler *“are classified according to their capacity (gas filter) or their efficiency (particle filters)”*: **gaz** filtresinde sınıf kapasiteyi, **partikül** filtresinde verimi anlatır. Dolayısıyla A2B2E2K2 takan bir yarım maske, A1B1E1K1 takana göre **daha yüksek bir koruma faktörü vermez** — filtre daha uzun dayanır. Ama üreticiler sınıf başına bir **azami kullanım konsantrasyonu** ilan ettiği için, o konsantrasyonun üzerinde sınıf 1 filtre kullanılamaz: orada sınıf 2, “daha iyi koruma” değil **kullanılabilir tek seçenek** olur. Dräger’in ve diğer üreticilerin yayımladığı değerler sınıf 1 için **1.000 ppm** (hacimce %0,1), sınıf 2 için **5.000 ppm** (%0,5), sınıf 3 için **10.000 ppm** (%1,0). ⚠ Bu değerler üreticinin kendi kılavuzundan alınmıştır; kesin sınır her zaman filtrenin kendi kullanım bilgisindedir.

İkinci ve çoğu şartnamede hiç anılmayan tavan şudur: Dräger’in kılavuzu *“Maximum permissible concentration = nominal protection factor × OEL”* diyor — yani cihazın koruma faktörü ile maddenin mesleki maruziyet sınır değerinin çarpımı. **Gerçek sınır, sınıf tavanı ile bu çarpımdan hangisi düşükse odur.** Şartnameye sınıf yazan ama maruziyet ölçümüne bakmayan bir idare, kâğıt üzerinde uygun ama sahada yetersiz bir cihaz almış olur. Bu yüzden filtre sınıfı bir tercih değil, **iş güvenliği uzmanının ölçüme dayalı yazılı seçimidir**; şartname o seçimi aktarır.

⚠ Gaz filtresinin ömür sonu göstergesi yoktur — kullanıcı doyduğunu **kokudan** anlar. Dräger: *“Never use any kind of filtering respiratory protection device… when the contaminant has poor or no warning properties (smell, taste or irritation), such as aniline, benzene, carbon monoxide, and ozone.”* Bu maddelerde filtreli cihaz değil, **temiz hava beslemeli sistem** gerekir. Aynı şey oksijeni yetersiz ve konsantrasyonu bilinmeyen ortamlar için de geçerlidir: filtre havayı temizler, **oksijen üretmez**.

Koruma faktörünü belirleyen şey ise **yüz parçasıdır** — yarım maske mi, tam yüz maske mi — ve partikül tarafında filtrenin verim sınıfıdır (P1/P2/P3, EN 143). 3M’in Avrupa teknik bülteni koruma faktörü kavramını **EN 529** standardına bağlar; aynı filtreyle tam yüz maske yarım maskeye göre **eşit ya da yüksek** faktör verir (bültenin kendi tablosunda P1’de üç ülkede de eşit, P3’te belirgin biçimde yüksektir). ⚠ Sayısal koruma faktörleri **ülkeden ülkeye değişir** ve bülten Türkiye için bir değer vermez; şartnameye faktör sayısı yazmak yerine yüz parçası tipini, filtre kodunu ve sızdırmazlık gereksinimini yazın.

⚠ **Künye:** EN 14387’nin CEN’deki yürürlükteki baskısı **2021**’dir (BSI kaydı: *“BS EN 14387:2021 supersedes EN 14387:2004+A1:2008”*); partikül tarafında **EN 143:2021** yürürlüktedir. Buna rağmen **filtre kalemine baskı yılı yazmayın** — ve bunun gerekçesi tam olarak bu iki standardın karşılaştırılmasında görünüyor. AB’nin KKD Tüzüğü kapsamındaki uyumlaştırılmış standart listesinde (Commission Implementing Decision (EU) 2026/1279, Ek I) **EN 143 için 2021** baskısı yazılıyken, **EN 14387 için hâlâ 2004+A1:2008** yazıyor. Yani bir standardın CEN’deki güncel baskısı ile CE uygunluk karinesi veren künye aynı anda ilerlemeyebilir; piyasadaki filtrelerin belgeleri bir süre daha önceki baskıya atıf yapar. “TS EN 14387’ye uygun” demek her iki belgeye göre üretilmiş ürünü de kapsar — yıl yazmak teklif havuzunu gereksiz daraltır ve itiraz üretir. (Aynı durum bağlantı standardında da var: CEN’de EN 148-1’in 2018 baskısı varken uyumlaştırılmış listede 1999 baskısı duruyor.)

İyi örnek

“Tam yüz maske (TS EN 136) ile kullanılmak üzere, TS EN 14387’ye uygun **A2B2E2K2-P3** kombine filtre; bağlantı **TS EN 148-1 standart dişli (Rd40)**. Filtre üzerinde tip, sınıf, renk bandı, raf ömrü sonu ve üretici bilgisi ile **“EN 14387”** ibaresi bulunacak, ambalajı açılmamış teslim edilecektir. Yarım/çeyrek maske (TS EN 140) kalemlerinde tip ve sınıf maruziyet ölçümüne göre yazılacak (ör. A2 veya A2-P3); gövde ve filtre ayrı kalem olarak alınıyorsa üreticinin yazılı uyum beyanı istenecektir.”

Üç ayrıntı bu cümleyi işe yarar kılıyor. Birincisi **kütle**: yarım maskeye doğrudan bağlanan filtrenin ağırlığı sınırlıdır — üretici kılavuzlarındaki karşılığı *“half masks … for respiratory filters up to 300 g”*. A2B2E2K2-P3 gibi dört gazlı + P3’lü kombine filtreler bu sınırı zorlar ve pratikte tam yüz maske filtresidir; yarım maskede genellikle daha hafif bileşimler (A2, A2-P3) kullanılır. Ağır bir kombineyi yarım maske kalemine yazmak, takılan ama kullanılması uygun olmayan bir ürün aldırır.

İkincisi işaretleme: **raf ömrü sonu bir piktogramla** da gösterilebilir; “üretim tarihi okunaklı basılacak” diye şart koşmak, kurallara tam uyan filtreleri eleyebilir. Üçüncüsü bağlantı: **EN 148-1 standart dişi (Rd40)** markadan bağımsız bir ailedir ve o ailede farklı üreticilerin filtreleri kullanılabilir — üreticiler bunu kendi föylerinde beyan eder; buna karşılık birçok yarım maske tescilli bayonet bağlantı kullanır ve orada markalar arası takılabilirlik yoktur. Şartnamede **hangi bağlantı ailesini istediğinizi** yazın ve gövde ile filtreyi ayrı kalem alıyorsanız her iki hâlde de **üreticinin yazılı uyum beyanını** isteyin — yoksa depoda birbirine takılmayan iki kutu kalır.

⚠ Son bir daraltma tuzağı: şartnameye kısaca “ABEK2” yazmak, **A2B2E2K1** gibi gaz başına farklı sınıf taşıyan meşru ürünleri eler. Sınıfı gaz başına yazın; hepsi aynı olacaksa bunu ayrıca belirtin.

## Yüksek görünürlük — EN ISO 20471 sınıfları

EN ISO 20471 görünürlük sınıfları

| Sınıf | Fluoresan zemin (min.) | Reflektif bant (min.) | Tipik kullanım |
| --- | --- | --- | --- |
| Sınıf 1 | 0,14 m² | 0,10 m² | Trafikten uzak, düşük hızlı alan |
| Sınıf 2 | 0,50 m² | 0,13 m² | Şehir içi yol çalışması, depo/lojistik |
| Sınıf 3 | 0,80 m² | 0,20 m² | Otoyol, gece çalışması |

Sınıf yalnızca malzeme alanıyla belirlenir; bu yüzden küçük bedenlerde aynı sınıfı tutturmak için tasarım değişir. Beden bazlı sipariş verirken sınıfın her bedende korunduğunu teyit ettirin.

## Yüksekte çalışma — EN 361 ve ilgili standartlar

Düşme durdurma sistemi standartları

| Kod | Bileşen |
| --- | --- |
| EN 361 | Tam vücut emniyet kemeri (düşme durdurma) |
| EN 358 | Pozisyonlama ve kısıtlama kemeri |
| EN 354 | Bağlantı halatı (lanyard) |
| EN 355 | Enerji sönümleyici — düşme sırasında darbe kuvvetini sınırlar |
| EN 360 | Geri sarmalı düşme durdurucu |
| EN 362 | Konnektör / karabina |

Bu ekipmanlar kategori III’tür: hayati tehlikeye karşı koruma sağlarlar. Düşme yaşamış bir sistem, gözle hasar görünmese dahi kullanımdan çıkarılır — enerji sönümleyici tek kullanımlıktır.

## Kategori I, II, III farkı ve CE kontrolü

Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB 2016/425 uyumlu) KKD’yi risk düzeyine göre üç kategoriye ayırır ve uygunluk değerlendirme yolu buna göre değişir.

KKD kategorileri

| Kategori | Risk | Örnek | CE işareti |
| --- | --- | --- | --- |
| Kategori I | Asgari risk | Bahçe eldiveni, güneş gözlüğü | CE (onaylanmış kuruluş numarası yok) |
| Kategori II | Orta düzey risk | Baret, koruyucu gözlük, iş ayakkabısı | CE (numara yok) |
| Kategori III | Ölümcül veya geri dönüşsüz risk | Emniyet kemeri, solunum koruyucu, kimyasal eldiven | CE + dört haneli onaylanmış kuruluş numarası |

Pratik kontrol: kategori III bir üründe CE’nin yanında dört haneli numara yoksa uygunluk şüphelidir. Bu, teklif aşamasında ürün etiketi fotoğrafıyla kolayca doğrulanabilir.

## Numarası ya da baskısı değişen standartlar

Standartlar sabit değildir: numarası değişir, bölümlere ayrılır, geri çekilir. Şartnameye **geri çekilmiş bir numarayı** yazmak, yeni belgelendirilmiş ürünleri teklif dışı bırakır; **eski baskıya** kilitlemek ise üreticiyi karşılayamayacağı bir koda zorlar. Aşağıdaki tablo, KKD tarafında en sık yanlış yazılan künyeleri gösteriyor.

Bugün doğru yazım (25 Ağustos 2026 itibarıyla)

| Sık yazılan | Bugünkü doğru künye | Ne oldu |
| --- | --- | --- |
| EN 374 | **EN ISO 374-1** (kimyasal) · **EN ISO 374-5** (mikroorganizma) | EN 374 serisi EN ISO 374 serisine taşındı; piktogram ve harf düzeni değişti |
| EN 166 | **EN ISO 16321-1** (ve göz koruması için ilgili bölüm) | EN 166 ulusal kataloglarda geri çekildi; yerine EN ISO 16321 serisi geldi. Piyasada EN 166 işaretli ürün bir süre daha bulunur |
| EN 397:2012+A1 | **EN 397** — yürürlükteki baskı **2025** | Başlık da değişti: “safety helmets” → “protective helmets”. Baskı yılını sabitlemek yerine “yürürlükteki baskı” yazmak daha güvenli |
| EN 352 (çıplak) | **EN 352-1** (kulaklık) · **EN 352-2** (tıkaç) | Her ikisi de 2020’de yenilendi; -2’nin A1 tadili 2024’te geldi |
| EN 12492:2012 | **EN 12492** — yürürlükteki baskı **2025** | Yüksekte çalışma ve kurtarmada EN 397 yerine tercih edilen kask |
| EN 458:2016 | **EN 458** — yürürlükteki baskı **2025** | 2016 baskısı 31 Aralık 2025’te geri çekildi. Bu bir ürün standardı değil, seçim kılavuzudur |
| EN 14387:2004+A1:2008 | **EN 14387** — CEN’deki yürürlükteki baskı **2021** | Gaz ve kombine filtreler. BSI kaydı: “BS EN 14387:2021 supersedes EN 14387:2004+A1:2008”. ⚠ Bu satır, baskı yılı yazmamak için en iyi gerekçedir: CEN’deki güncel baskı ile AB uyumlaştırılmış listedeki künye her zaman aynı anda ilerlemez |
| EN 143:2000 | **EN 143** — yürürlükteki baskı **2021** | Partikül filtreleri (P1/P2/P3). ⚠ EN 143’ü EN 149 ile karıştırmayın: EN 149 tek parça FFP maskenin, EN 143 maskeye takılan filtrenin standardıdır |

Tam liste — kurumsal satın almada en sık geçen 144 standardın künyesi, yürürlükteki baskısı ve hangilerinin geri çekildiği — [standart künyeleri dizininde](https://aksco.com.tr/standartlar/). Genel kural: şartnameye baskı yılı yazmak zorunda değilsiniz. “TS EN ISO 20345’in yürürlükteki baskısına uygun” demek, hem eski hem yeni belgeli ürünü kapsar ve teklif havuzunu daraltmaz. Baskı yılını yalnızca iki sürüm arasında *gerçekten fark eden* bir özellik varsa sabitleyin.

## Satın alma kontrol listesi

- Şartnamede marka değil, EN standardı ve gereken performans seviyesi yazılı mı? (Örn. “EN 388 kesilme sınıfı en az C”)
- Teklifte her kalem için standart kodu ve seviyesi belirtilmiş mi?
- [CE işareti](https://aksco.com.tr/sozluk/#ce-isareti) ve kategori III ürünlerde dört haneli onaylanmış kuruluş numarası var mı?
- AT/AB uygunluk beyanı talep edildi mi?
- Türkçe kullanım kılavuzu ve saklama koşulu bilgisi geliyor mu?
- Beden kırılımı (ayakkabı, elbise, eldiven) sipariş öncesi netleştirildi mi?
- Üretim tarihi yakın mı? (Özellikle baret ve emniyet kemerinde ömür üretimden sayılır)

## Sık Sorulan Sorular

EN 388 kodundaki harfler ne anlama gelir? 

EN 388:2016 revizyonuyla eklenen A–F harfi, ISO 13997 düz bıçak testine göre kesilme direncini gösterir: A ≥2 N, B ≥5 N, C ≥10 N, D ≥15 N, E ≥22 N, F ≥30 N. Harf ne kadar ileriyse kesilme direnci o kadar yüksektir ve bu ölçüm, eski döner bıçak testinden daha güvenilir kabul edilir.

S1P ile S3 iş ayakkabısı arasındaki fark nedir? 

İkisi de delinme direncine sahiptir. Fark, üst malzemenin suya karşı davranışındadır: S3, üstte su nüfuzu direnci (WPA) ve profilli taban içerir; S1P içermez. Kuru iç mekânda S1P yeterli ve daha hafiftir, ıslak dış sahada S3 gerekir. **Not:** standart 2022’de revize edildi; artık delinme direnci üçe ayrıldı — **P** metal (çelik) ara taban, **PL** metal olmayan 4,5 mm çivi, **PS** metal olmayan 3,0 mm çivi. ⚠ **S1P ve S3 kaldırılmadı;** S1PS/S3S onların “yeni yazımı” değil, metal olmayan ara tabanlı farklı üründür. Ara taban malzemesini serbest bırakmak için şartnameye “S3, S3L veya S3S” diye üçünü birden yazın. Tam su geçirmezlik gerekiyorsa S3 değil, **S7** istenmelidir.

Baret üzerindeki 440 V AC işareti ne demek? 

Baretin elektriksel yalıtım özelliği taşıdığını gösterir. Elektrik işlerinde kullanılacak baretlerde bu işaretin aranması gerekir; standart bir EN 397 bareti bu özelliği otomatik olarak taşımaz.

Kategori III KKD’de neye dikkat etmeliyim? 

CE işaretinin yanında dört haneli onaylanmış kuruluş numarası bulunmalıdır. Ayrıca bu ürünler periyodik muayeneye ve kayda tabidir; emniyet kemeri gibi ekipmanlarda muayene kaydı tutulmadan kullanım uygun değildir.

A2B2E2K2 ile A1B1E1K1 filtre arasındaki fark nedir? 

Harfler aynı — ikisi de organik (A), inorganik (B), asit (E) ve amonyak (K) gazlarına karşıdır. Fark rakamdadır ve rakam **kapasiteyi** gösterir: sınıf 2 filtre daha uzun dayanır. Bu yüzden aynı maskeye takıldığında A2B2E2K2, A1B1E1K1’e göre **daha yüksek bir koruma faktörü vermez**. Ancak kapasite belirli bir konsantrasyonda doğrulandığı için üreticiler sınıf başına bir azami kullanım konsantrasyonu ilan eder; o değerin üzerinde sınıf 1 filtre kullanılamaz — orada sınıf 2 “daha iyi koruma” değil, kullanılabilir tek seçenektir. Gerçek sınır her zaman iki tavandan düşük olanıdır: sınıfın azami konsantrasyonu ve cihazın koruma faktörü × maddenin maruziyet sınır değeri. Bu yüzden filtre sınıfı şartnamede bir tercih değil, iş güvenliği uzmanının ölçüme dayalı yazılı seçimidir.

FFP3 maske gaz ve buhara karşı korur mu? 

Hayır. FFP maskeler (EN 149) yalnızca **partikül** tutar: toz, sis, duman. Tiner, amonyak, klor gibi gaz ve buharlara karşı koruma sağlamazlar. Gaz riski varsa yarım/çeyrek maske (EN 140) ya da tam yüz maske (EN 136) üzerine takılan gaz filtresi (EN 14387) gerekir; hem gaz hem toz varsa kombine filtre kullanılır — örneğin A2B2E2K2-P3. Ayrıca gaz ve partikül için tek kullanımlık valfli filtreli yarım maskeleri tanımlayan ayrı bir standart vardır (EN 405); bu yüzden şartnameye “FFP yasaktır” gibi mutlak bir cümle değil, gereken korumanın tarifi yazılır.

Şartnameye marka yazmak doğru mu? 

Genellikle hayır. Marka yazmak rekabeti daraltır ve fiyatı yükseltir. Doğru yöntem gereken standardı ve performans seviyesini yazmaktır; muadil kabul edilip edilmeyeceği kalem bazında ayrıca belirtilir.

## Kaynaklar

1. [6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG 30 Haziran 2012, sayı 28339)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)
2. [Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 2 Temmuz 2013, sayı 28695)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18704&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5)
3. [Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği — AB 2016/425 uyumlu (RG 1 Mayıs 2019, sayı 30761)](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/05/20190501-5.htm)
4. [uvex — koruyucu baret standartları (üretici teknik bilgi)](https://www.uvex-safety.com.tr/tr/bilgi/guevenlik-standartlari/koruyucu-baretler/)
5. [uvex — koruyucu eldiven standartları (üretici teknik bilgi)](https://www.uvex-safety.com.tr/tr/bilgi/guevenlik-standartlari/koruyucu-eldivenler/)
6. [3M Aura 9300+ serisi teknik veri sayfası — NR (tek kullanım) beyanı (PDF)](https://multimedia.3m.com/mws/media/1829292O/3m-aura-particulate-respirator-9300-series-technical-datasheet.pdf)
7. [Dräger — solunum filtresi tipleri ve renk kodları; “classified according to their capacity (gas filter) or their efficiency (particle filters)” (üretici seçim kılavuzu, erişim 9 Eylül 2026)](https://www.draeger.com/en_seeur/Safety/Respiratory-Protection/Selection-Guide/Respirator-Filters)
8. [Dräger — Filter Selection Guide: “Maximum permissible concentration = nominal protection factor × OEL”, uyarı özelliği zayıf maddelerde filtreli cihaz kullanılmaması, Hg için EN 14387’ye göre 50 saat (PDF, erişim 9 Eylül 2026)](https://www.draeger.com/Content/Documents/Content/filter-selection-guide-br-9046529-en.pdf)
9. [Dräger — filtre sınıfları ve kullanım kısıtları (üretici seçim kılavuzu, erişim 9 Eylül 2026)](https://www.draeger.com/en_sea/Safety/Respiratory-Protection/Selection-Guide/Types-Of-Respirators/Respirator-Filters)
10. [CEN kataloğu — EN 148-1:2018 “Threads for facepieces — Part 1: Standard thread connection” (markadan bağımsız Rd40 bağlantı ailesi)](https://standards.iteh.ai/catalog/standards/cen/14e19910-4eaf-45c6-b494-258ca2448baa/en-148-1-2018)
11. [BSI — BS EN 405:2001+A1:2009, gaz ve partikül için valfli filtreli yarım maskeler](https://knowledge.bsigroup.com/products/respiratory-protective-devices-valved-filtering-half-masks-to-protect-against-gases-or-gases-and-particles-requirements-testing-marking)
12. [Commission Implementing Decision (EU) 2026/1279, Ek I — KKD Tüzüğü (AB) 2016/425 kapsamındaki uyumlaştırılmış standartlar (EN 143:2021 · EN 14387:2004+A1:2008 · EN 148-1:1999 · EN 405:2001+A1:2009 · EN 140:1998 · EN 136:1998)](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32026D1279)
13. [BartelsRieger — gaz filtresi seçim kılavuzu: sınıf başına azami konsantrasyon ve yarım maskede 300 g filtre kütlesi sınırı (üretici teknik bilgi)](https://en.bartels-rieger.de/blog/guide-to-selecting-gas-filters-for-the-industry)
14. [3M 4279+ ürün sayfası — EN 405 cihazlarının FFP değil “FFABEK1P3 R D” diye işaretlendiğinin örneği](https://www.3m.com/3M/en_LB/p/d/v101279849/)
15. [Sievi — EN ISO 20345:2022’de geçerli delinme direnci işaretleri: “S3S, S3L, S1P, S1PS, S1PL” (üretici teknik bilgi)](https://www.sievi.com/news/news/the-new-en-iso-203452022-safety-footwear-standard-what-will-change)
16. [BSI — BS EN 14387:2021 künyesi ve “supersedes EN 14387:2004+A1:2008” kaydı](https://knowledge.bsigroup.com/products/respiratory-protective-devices-gas-filters-and-combined-filters-requirements-testing-marking-2)
17. [BSI — BS EN 143:2021 künyesi (partikül filtreleri)](https://knowledge.bsigroup.com/products/respiratory-protective-devices-particle-filters-requirements-testing-marking-1)
18. [3M EMEA teknik bülteni — koruma faktörü EN 529’a bağlıdır ve ülkeye göre değişir (PDF)](https://multimedia.3m.com/mws/media/2533603O/protection-factors-for-respirators-emea.pdf)

Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği [yayın ilkelerimizde](https://aksco.com.tr/yayin-ilkeleri/) yazılı. Bir hata gördüyseniz [info@aksco.com.tr](mailto:info@aksco.com.tr) adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.

## İlgili rehberler

### KKD Yenileme Periyotları

Hangi ekipman ne sıklıkla değişmeli, stok planına nasıl çevrilir?

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/bilgi-merkezi/kkd-yenileme-periyotlari/)

### KKD Yenileme ve Bütçe Planlayıcı

Çalışan sayısından yıllık KKD adedine ve bütçesine.

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/araclar/kkd-yenileme-planlayici/)

### İş Güvenliği ve KKD

CE işaretli, EN standartlarına uygun KKD tedariki.

[Devamını okuyun](https://aksco.com.tr/urunler/is-guvenligi-ve-kkd/)

## İhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.

Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde çoğu teklif aynı iş günü çıkar. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.

[Teklif Talebi Oluştur](https://aksco.com.tr/teklif-al/)[WhatsApp’tan Yazın](https://wa.me/905343356922)

---

AKSCO Ticaret ve Tedarik — https://aksco.com.tr
AKSCO Ticaret ve Tedarik · Esentepe Mah. Talat Paşa Cad. No:5 İç Kapı No:1, Şişli/İstanbul
Türkiye'nin 81 ili ve uluslararası sevkiyat
info@aksco.com.tr · 0534 335 69 22