Acil Aydınlatma Lüks ve Armatür Adedi Hesaplayıcı
Yönetmelikten (BYKHY md. 72), standardınızdan ya da şartnamenizden okuduğunuz lüks değerinden tahmini armatür adedine.
Hesaplama aracı
Yönetmelikten (BYKHY md. 72), standardınızdan ya da şartnamenizden okuduğunuz lüks değerinden tahmini armatür adedine.
Sonuç
Hesaplama tamamen tarayıcınızda çalışır; girdiğiniz veriler sunucularımıza gönderilmez. Yalnızca “Bu hesapla teklif iste” düğmesine basarsanız girdileriniz ve sonuç, teklif formuna taşınmak üzere tarayıcınızın oturum belleğine geçici olarak yazılır.
Çözülmüş örnek
Varsayılan senaryoda — Alan tipi: Kaçış yolu / koridor · Kaçış yolu için gereken lx — yönetmelikten (md. 72/4) ya da şartnamenizden: 1,2 · Genişlik (m): 1,8 — hesaplayıcının verdiği sonuçlar şunlar. Ana çıktı: 3 adet (örnek değer) (tahmini armatür adedi). Sonuç, JavaScript çalıştırmadan da okunabilsin diye buraya da yazıldı: çıktı alındığında, betikler kapalıyken ya da bir arama motoru tarafından.
| Girdi | Değer |
|---|---|
| Alan tipi | Kaçış yolu / koridor |
| Kaçış yolu için gereken lx — yönetmelikten (md. 72/4) ya da şartnamenizden | 1,2 |
| Genişlik (m) | 1,8 |
| Uzunluk (m) | 30 |
| Armatür montaj yüksekliği (m) | 3 |
| Armatürün acil moddaki ışık akısı (lm) | 120 |
| Kullanım faktörü (UF) | 0,4 |
| Bakım faktörü (MF) | 0,8 |
| Zorunlu nokta sayısı (ek armatür) | 0 |
| Sonuç | Değer |
|---|---|
| Gereken aydınlık düzeyi | 1,2 lx (örnek değer) |
| Alan | 54 m² |
| Lümen yöntemiyle adet | 2 adet (örnek değer) |
| Düzgünlük için asgari adet | 3 adet |
| Tahmini armatür adedi | 3 adet (örnek değer) |
| Azami armatür aralığı | 12 m |
| Çalışma süresi | BYKHY md. 72/3: en az 60 dakika; kullanıcı yükü 200’den fazlaysa en az 120 dakika — şartnameniz daha uzununu isteyebilir |
| Kural | Kaçış yolu: sizin yazdığınız 1,2 lx (yönetmeliğin güncel metninden / şartnamenizden) — ön yüklü ÖRNEK değer, bir yönetmelik ya da standart değeri değildir |
Yukarıdaki alanlardan herhangi birini değiştirdiğinizde hesap yenilenir; bu tablo yalnızca varsayılan durumu gösterir. Aydınlık düzeyi (lx) değerleri araçta gömülü değildir: ilgili alanlara yönetmeliğin güncel metninden, kendi standardınızdan ya da şartnamenizden okuduğunuz değerleri yazarsınız. Bu tablodaki ön yüklü lx değeri yalnız bir örnektir — kendi kaynağınızdan okuyun.
Acil aydınlatmada kaç lüks gerekir, kaç armatür gerekir?
Gereken aydınlık düzeyini alanın tipi belirler. Türkiye’de acil durum aydınlatmasını Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik düzenler: kaçış yolunun merkez hattında en az 1 lux, çalışma süresi sonunda hiçbir noktada 0,5 lux altına düşmeme ve en yüksek/en düşük aydınlık oranının “1/40”tan fazla olmaması (md. 72/4); süre en az 60 dakika, kullanıcı yükü 200’den fazlaysa en az 120 dakika (md. 72/3). Açık alan (anti-panik) ve yüksek riskli görev alanı için sayıları TS EN 1838 verir; standart telifli olduğu için burada basılmaz. Üç alan tipinde de aracın ilgili alanına okuduğunuz değeri yazarsınız; sayfada hazır bir değer yoktur. Armatür adedi iki yoldan bulunur ve büyüğü alınır: lümen yöntemi ve düzgünlük için gereken geometrik açıklık sınırı — tek bir güçlü armatür ortalamayı tutturabilir ama dağılımı sağlamaz.
Hangi alanda kaç lüks?
| Alan | Değerin kaynağı | Araçtaki alan |
|---|---|---|
| Kaçış yolu | Mevzuat — Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 72/4: merkez hattında en az 1 lux; süre sonunda hiçbir noktada 0,5 lux altına düşmez; en yüksek/en düşük oranı “1/40”tan fazla olamaz. Şartnameniz daha yükseğini isteyebilir | “Kaçış yolu için gereken lx” — 1,2 yalnız örnektir |
| Açık alan (anti-panik) | TS EN 1838 ya da şartnameniz — standart değeri burada basılmaz | “Açık alan için gereken lx” — 0,8 yalnız örnektir |
| Yüksek riskli görev alanı | TS EN 1838 ya da şartnameniz — standart değeri burada basılmaz | “Yüksek riskli görev alanı için gereken lx” — 20 yalnız örnektir |
Risk değerlendirmesi ya da şartname okuduğunuz değerden daha yükseğini gerektirebilir. Alanlara yazacağınız değeri okurken EN 1838’in 2013 baskısından sonra 2024 baskısının yayımlandığını unutmayın: hangi baskıdan okuduğunuzu not edin, güncel baskıyı ve üreticinin fotometrik hesabını esas alın.
Adet nasıl bulunur?
İki hesap yapılır ve büyüğü alınır. Tek başına lümen yöntemi yanıltıcıdır: az sayıda güçlü armatürle ortalama lüksü tutturabilirsiniz ama en aydınlık ile en karanlık nokta arasındaki fark açılır ve kaçış yolunda karanlık noktalar kalır.
Lümen yöntemi: adet = (hedef lüks × alan) ÷ (acil lümen × UF × MF)
Düzgünlük sınırı: armatürler arası açıklık ≤ 4 × montaj yüksekliği (AKSCO planlama kuralı, EN 1838 şartı değildir — üreticinin açıklık tablosu esastır)
Hesaplayıcı ikisini de gösterir; “tahmini armatür adedi” satırı büyüğünü alıp üzerine sizin girdiğiniz zorunlu nokta sayısını ekler.
Kolay yapılan bir girdi hatası, armatürün normal moddaki lümen değerini yazmaktır. Acil moddaki ışık akısı bunun küçük bir bölümü olabilir ve veri sayfasında ayrı satır olarak verilir. Yanlış değer, adedi olduğundan birkaç kat düşük gösterebilir.
Nerelerde armatür zorunludur?
Yönetmelik md. 72/2 acil durum aydınlatmasını bütün kaçış yollarında, toplanma yerlerinde, asansör ve yürüyen merdivenlerde, yüksek risk oluşturan hareketli makine ve kimyevi madde bulunan atölye ve laboratuvarlarda, elektrik dağıtım ve jeneratör odalarında, merkezi batarya odalarında, pompa istasyonlarında, kapalı otoparklarda, ilk yardım ve emniyet ekipmanının, yangın uyarı butonlarının ve yangın dolaplarının bulunduğu bölümlerde şart koşar; hastaneler, huzurevleri, eğitim binaları, kullanıcı yükü 200’den fazla olan binalar, zemin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalar, penceresiz binalar, otel-motel-yatakhaneler, yüksek tehlikeli yerler ve yüksek binalar da kapsamdadır. Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde kaçış koridoru ve merdivenlerinde kendi bataryalı armatür gerekir (md. 72/8).
Aydınlık düzeyi tutsa bile TS EN 1838 belirli noktalarda armatür ister. Bu noktaları sayıp hesaplayıcıdaki “zorunlu nokta sayısı” alanına yazın:
- Her çıkış kapısının yakınında
- Yön değişimlerinde ve koridor kesişimlerinde
- Merdiven ve kot farklarında — her basamak dizisi doğrudan aydınlatılacak şekilde
- Yangın söndürme ekipmanı ve yangın butonlarının yakınında
- İlk yardım noktalarında
- Dışarıya çıkışta, güvenli bir yere ulaşana kadar
Çalışma süresi nereden okunur?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 72/3: acil durum aydınlatması normal aydınlatma kesildiğinde en az 60 dakika sağlanır; kullanıcı yükü 200’den fazlaysa çalışma süresi en az 120 dakika olur. Şartnameniz daha uzununu isteyebilir. Araç sonuç alanında iki süreyi de md. 72/3 atfıyla gösterir; hangisinin geçerli olduğunu binanızın kullanıcı yükü belirler. Kaçış amaçlı aydınlatma için TS EN 1838’in öngördüğü süre ile yönetmeliğin süresi ayrı ayrı okunmalıdır.
Devreye girme süreleri de TS EN 1838’de tanımlıdır (aydınlığın önce bir bölümü, sonra tamamı belirli sürede sağlanır); sayıları kendi standardınızdan okuyup şartnameye yazın. Ürün veri sayfasında görünür.
Şartnameye ne yazılır?
| Madde | Nasıl yazılır | Gözden kaçabilir |
|---|---|---|
| Standart | TS EN IEC 60598-2-22 (armatür) + TS EN 1838 (uygulama) | Yalnızca “CE belgeli” yazmak |
| Acil moddaki ışık akısı | … lm (üretici veri sayfasından) | Normal moddaki lümenin yazılması |
| Çalışma süresi | Yönetmeliğin güncel metnindeki ya da şartnamenizdeki süre (dakika olarak) | Sürenin hiç yazılmaması |
| Devreye girme | Standardınızdaki devreye girme süreleri (sayıları kendi baskınızdan okuyun) | Sürelerin hiç yazılmaması |
| Çalışma modu | Sürekli (maintained) / süreksiz (non-maintained) | Modun belirtilmemesi — iki ürün farklı fiyattadır |
| Koruma sınıfı | Ortama göre IP (ör. dış saha IP65) | “Dış mekân” yazıp IP yazmamak |
| Test | Manuel / otomatik test (self-test) özelliği | Periyodik test yükümlülüğünün göz ardı edilmesi |
| Piktogram | Yönlendirme armatüründe TS ISO 7010 uyumlu piktogram | Yön okunun yazılmaması |
Yönlendirme levhasının ölçüsü ayrı bir hesaptır — görülmesi gereken mesafeye bağlıdır. Onun için acil çıkış levhası ölçü hesaplayıcısını kullanın.
Bu hesap ne değildir?
Bu araç bir ön tahmindir: bütçe çıkarmak, teklif karşılaştırmak ve mertebe kontrolü yapmak için tasarlandı. Kesin yerleşim, armatür üreticisinin yerleşim (spacing) tablosuyla ya da aydınlatma hesabı yazılımıyla yapılır ve projede yetkili kişi tarafından onaylanır.
Hesap, lümen yönteminin doğası gereği ortalama aydınlık düzeyine bakar; gerçek düzgünlük ancak nokta bazlı hesapla doğrulanır. Bu yüzden geometrik açıklık sınırını da uyguluyoruz — ama o da bir emniyet kuralıdır, hesap değil.
Hesaplama tamamen tarayıcınızda çalışır; girdiğiniz veriler sunucularımıza gönderilmez.
Sık Sorulan Sorular
Acil aydınlatmada kaç lüks olmalı?
Kaçış yolunda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 72/4 merkez hattında en az 1 lux ister; süre sonunda hiçbir noktada 0.5 lux’ün altına düşülmez ve en yüksek/en düşük aydınlık oranı “1/40”tan fazla olamaz. Açık alan (anti-panik) ve yüksek riskli görev alanı için gereken değerler TS EN 1838’de yer alır; standart telifli olduğundan burada basmıyoruz — araçta ilgili alanlara okuduğunuz değeri yazarsınız.
Acil aydınlatma kaç dakika yanmalı?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 72/3’e göre en az 60 dakika; kullanıcı yükü 200’den fazla olan binalarda en az 120 dakika. Şartnameniz daha uzununu isteyebilir; araç sonuçta bu süreyi atfıyla gösterir. TS EN 1838 kaçış için ayrıca bir asgari süre ve devreye girme süreleri tanımlar; sayıları kendi standardınızdan okuyup şartnameye yazın.
Sürekli (maintained) ve süreksiz (non-maintained) armatür farkı nedir?
Sürekli tipte armatür normal şartlarda da yanar, elektrik kesildiğinde bataryayla yanmaya devam eder. Süreksiz tipte armatür yalnızca elektrik kesildiğinde yanar. Yönlendirme (çıkış) armatürlerinde sürekli tip seçilebilir; koridor aydınlatmasında süreksiz tip yeterli olabilir. İki ürün farklı fiyattadır, bu yüzden şartnameye mutlaka yazılır.
Armatürün lümen değeri olarak hangisini yazmalıyım?
Ürün veri sayfasındaki acil moddaki ışık akısını (emergency lumen output). Bu değer normal moddaki lümenin küçük bir bölümü olabilir. Normal moddaki değeri girmek, gereken armatür adedini birkaç kat düşük gösterebilir.
Acil aydınlatma armatürleri test edilmeli mi?
Evet. Periyodik fonksiyon ve süre testleri sistemin gerçekten çalıştığını gösteren tek yoldur; test kaydı denetimde istenir. Otomatik test (self-test) özellikli armatürler bu yükü azaltır ve şartnameye ayrıca yazılabilir.
Bu hesaplayıcının sonucu projede kullanılabilir mi?
Ön tahmin olarak evet — bütçe, teklif karşılaştırma ve mertebe kontrolü için. Kesin yerleşim, üreticinin yerleşim tablosuyla veya aydınlatma hesabı yazılımıyla yapılmalı ve yetkili kişi tarafından onaylanmalıdır.
Kaynaklar
- Acil Durum Aydınlatma ve Yönlendirme Sistemi Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi (EMO sunucusundaki kopya) — TS EN 1838 değerlerini aktarır; değerler 2013 baskısına dayanır, EN 1838’in 2024 baskısı yayımlanmıştır
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve değişiklikleri (RG 19 Aralık 2007, sayı 26735) — md. 72 acil durum aydınlatması sistemi (konsolide metin; madde 72’de değişiklik notu yok)
Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği yayın ilkelerimizde yazılı. Bir hata gördüyseniz info@aksco.com.tr adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.
İlgili rehberler
Acil Çıkış Levhası Ölçü Hesaplayıcı
Görülmesi gereken mesafeden gerekli levha yüksekliğine.
Devamını okuyunElektrik ve Aydınlatma
Armatür, kablo, şalt malzemesi ve pano ekipmanı tedariki.
Devamını okuyunAydınlatma Tasarruf ve LED Geri Ödeme Hesaplayıcı
Normal aydınlatmada yıllık kWh, TL tasarrufu ve geri ödeme süresi.
Devamını okuyunİhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.
Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde teklifi aynı iş günü çıkarmayı hedefleriz. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.