Havalandırma Filtresi Değişim Tetiği ve Enerji Hesaplayıcı
Basınç kaybından doğru değişim tetiğine, yıllık kWh’e ve toplam sahip olma maliyetine.
Havalandırma filtresi enerji ve değişim hesaplama
Basınç kaybından yıllık kWh’e, TL’ye ve doğru değişim tetiğine.
Sonuç
Hesaplama tamamen tarayıcınızda çalışır; girdiğiniz veriler sunucularımıza gönderilmez. Yalnızca “Bu hesapla teklif iste” düğmesine basarsanız girdileriniz ve sonuç, teklif formuna taşınmak üzere tarayıcınızın oturum belleğine geçici olarak yazılır.
Çözülmüş örnek
Varsayılan senaryoda — Filtre başına hava debisi (m³/saat): 3400 · Temiz filtre basınç kaybı (Pa): 60 · Sabit artış (Pa) — standardınızdan/şartnamenizden okuyun: 120 — hesaplayıcının verdiği sonuçlar şunlar. Ana çıktı: 150 Pa (örnek değer) (değişim tetiği (Δp)). Sonuç, JavaScript çalıştırmadan da okunabilsin diye buraya da yazıldı: çıktı alındığında, betikler kapalıyken ya da bir arama motoru tarafından.
| Girdi | Değer |
|---|---|
| Filtre başına hava debisi (m³/saat) | 3400 |
| Temiz filtre basınç kaybı (Pa) | 60 |
| Sabit artış (Pa) — standardınızdan/şartnamenizden okuyun | 120 |
| Katsayı × temiz — standardınızdan/şartnamenizden okuyun | 2,5 |
| Yıllık çalışma süresi (saat) | 6000 |
| Toplam fan verimi (η) | 0,5 |
| Elektrik birim fiyatı (TL/kWh, KDV hariç) | 0 |
| Santraldeki filtre adedi | 6 |
| Filtre birim fiyatı (TL) | 0 |
| Sonuç | Değer |
|---|---|
| Değişim tetiği (Δp) | 150 Pa (örnek değer) |
| Yıllık enerji — filtre başına | 1.190 kWh/yıl (örnek değer) |
| Yıllık enerji — toplam | 7.140 kWh/yıl (örnek değer) |
Yukarıdaki alanlardan herhangi birini değiştirdiğinizde hesap yenilenir; bu tablo yalnızca varsayılan durumu gösterir. Standarda bağlı eşik ve sınıf değerleri araçta gömülü değildir: ilgili alanlara kendi standardınızdan ya da şartnamenizden okuduğunuz değerleri yazarsınız. Bu tablodaki ön yüklü eşik değerleri yalnız bir örnektir — kendi standardınızdan okuyun.
Havalandırma filtresi ne zaman değişmeli, yılda kaça mal oluyor?
Değişim tetiği web’de dolaşan sabit bir basınç rakamı (450 Pa) değildir — o, laboratuvar testlerinden taşınmış bir rakamdır. İşletme kuralı EN 13053 ve Eurovent 6/18’den gelir: temiz filtre basınç kaybına eklenen sabit bir artış veya temiz basınç kaybının bir katı — hangisi küçükse. Sabit artış ve katsayı standartta verilir, burada basılmaz: kendi standardınızdan ya da şartnamenizden okuyup hesaplayıcıya yazın. Maliyet tarafında belirleyici olan satın alma fiyatı değil, basınç kaybının yarattığı fan elektriğidir. Eurovent 4/21 formülü: W = (debi[m³/s] × Δp[Pa] × saat) ÷ (1000 × η). Eurovent referans koşullarında (0,944 m³/s, 6.000 saat, η = 0,50) bu şuna indirgenir: W = 11,33 × ortalama Δp kWh/yıl. Yani ortalama 150 Pa’lık bir filtre yılda ~1.700 kWh, 80 Pa’lık alternatifi ~906 kWh harcar.
Değişim tetiği: test değeri ile işletme değeri
| Kaynak | Kural | Sabit artış ve katsayı |
|---|---|---|
| EN 13053:2019 — işletme tavsiyesi | temiz Δp + sabit artış veya katsayı × temiz Δp — küçük olan | Sabit artış filtre grubuna göre ayrı verilir; katsayıyı da standarttan okuyun — değerler burada basılmaz, hesaplayıcıya kendiniz yazın |
| Eurovent 6/18:2022 | EN 13053:2019’daki kuralı uygular; tasarım Δp = 0,5 × (temiz + son) | aynı kural, aynı değerler |
Eski EN 779:2012 ve ISO 16890-3 laboratuvar toz yükleme testlerinin bitiş basınç kayıpları test yöntemine aittir, işletme tetiği değildir; web’de dolaşan 450 Pa (EN 779:2012 test sonu) dışındaki değerler standartlardadır ve burada basılmaz. Türkiye’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın havalandırma şartnamesinin Ocak 2023 tarihli taslak metni de filtre türüne göre ayrı değişim tetikleri kullanıyordu; yürürlükteki metin 5 Ağustos 2024’te yayımlandı (RG 32623 mükerrer). Yürürlükteki metnin 5.3.1.4 maddesi fan basıncının belirlenmesinde filtrenin standardındaki temiz ve kirli değerlerin ortalamasını ister; değişim tetikleri o metinden ayrıca doğrulanmadı.
Laboratuvar test basıncına kadar çalıştırmak fan enerjisini katlar. Filtre bedeli yıllık enerji maliyetinin altında kalabilir — hesaplayıcı oranı kendi rakamlarınızla gösterir; “filtreyi son ana kadar kullanalım” yaklaşımı toplamda daha pahalıya gelebilir.
Birden çok santrali ve filtre kademesini izleyen ücretsiz Excel
Hesaplayıcı tek bir filtre grubu için tetiği ve yıllık enerjiyi hesaplar. Birden çok santrali ve kademeyi, ölçüm geçmişini ve değişim kayıtlarını tek dosyada izlemek isterseniz Excel çizelgesi aynı tetik kuralını her cihaz ve kademe için ayrı uygular. A4 basılır; kayıt istemez.
Dosya bir takip aracıdır; sabit artış, kat, uyarı yüzdesi ya da bakım ve değişim periyodu önermez. “ÖRNEK —” satırları örnektir: silip kendi cihazlarınızı girin.
| Konu | Hesaplayıcı (bu sayfa) | Excel dosyası |
|---|---|---|
| Kapsam | Tek filtre grubu için bir hesap | 30 cihaz ve kademe satırı; her satırın kendi temiz Δp’si, sabit artışı ve katı |
| Değişim tetiği | Yukarıdaki kural | Aynı kural, her satırda ayrı; artışı ve katı siz yazarsınız |
| Girdi | Debi, çalışma saati, fan verimi, tarife | Ölçüm geçmişi: tarih, cihaz, kademe, ölçülen Δp |
| Sonuç | Tetik, yıllık enerji (kWh) ve maliyet (TL) | Her ölçüm için DEĞİŞTİR / Yaklaşıyor / Normal durumu; enerji ve maliyet yok |
| Değişim kaydı | Yok | Tarih ve adet; cihaz ve kademe başına yıllık ve toplam adet |
İlk örnek satırın girdileri hesaplayıcıdaki ön yüklü örnekle aynıdır; iki araç aynı tetiği verir. Bu rakamlar örnektir: kendi standardınızdaki değerleri yazın.
Enerji formülü
W = (qV × Δport × t) ÷ (1000 × η) [kWh/yıl]
qV m³/s, Δp Pa, t saat. Eurovent referansında (0,944 m³/s · 6.000 saat · η = 0,50) → W = 11,33 × Δport.
Eurovent hesaplarında fan verimi sabit 0,50 kullanılır. Bu, gerçek bir santralin verimini değil, filtreleri birbiriyle karşılaştırılabilir kılan bir referansı temsil eder. η = 0,70 girerseniz sonuç yaklaşık %29 düşük çıkar ve Eurovent rakamlarıyla kıyaslanamaz — hesaplayıcı bu yüzden 0,50 ile başlar.
Eurovent Certita’nın FIL programı, ISO 16890 dereceli filtreleri bu yıllık tüketime göre A+ ile E arasında sınıflandırır ve 1 Ocak 2019’dan beri yürürlüktedir; “certify-all” şartı Türkiye pazarı için de geçerlidir. Şartnameye enerji sınıfı yazmak, yalnızca satın alma fiyatına bakan teklifleri kıyaslanabilir hâle getirir.
Filtre sınıfı: F7 artık bir şey ifade etmiyor
EN 779:2012, 30 Haziran 2018’de geri çekildi. Genel havalandırma filtrelerinde tek geçerli sınıflandırma ISO 16890’dır: ISO Coarse, ISO ePM10, ISO ePM2,5 ve ISO ePM1. İki sistem arasında birebir çevrim mümkün değildir — Eurovent bunu açıkça yazar. Yayımlanan tablo, 91 gerçek filtrenin test verisinden çıkarılmış gösterge aralıklarıdır.
| EN 779:2012 | ePM1 | ePM2,5 | ePM10 |
|---|---|---|---|
| M5 | %5–35 | %10–45 | %40–70 |
| M6 | %10–40 | %20–50 | %60–80 |
| F7 | %40–65 | %65–75 | %80–90 |
| F8 | %65–90 | %75–95 | %90–100 |
| F9 | %80–90 | %85–95 | %90–100 |
Ticari sonucu: bir F7 filtrenin ePM1 verimi %40’a kadar düşebilir — yani ISO ePM1 grubuna hiç giremeyebilir. Şartnameye “F7 muadili” yazmak yerine istenen ISO sınıfını ve verimi yazın, bayiden ISO 16890 test raporu isteyin.
Türk mevzuatında da bir karşılaştırma var: Makine Tesisatı GTŞ Tebliği 5. Bölüm (Ek: RG 5/8/2024-32623 Mükerrer) Tablo-7, F7 için ePM1 %50–75, ePM2,5 > %70, ePM10 > %80 verir (aynı bölümün Tablo-4 başlığında F7 için ePM1 %50–70 yazar); değerleri Eurovent’inkinden farklıdır. İkisi de karşılaştırmadır, filtrenin gerçek sınıfı test raporundan okunur.
Bakım periyotları
Eurovent 6/18, nemlendirmeli santrallerin en fazla 6 ayda bir, nemlendirmesizlerin en fazla 12 ayda bir bakıma alınmasını öngörür. EN 13779 (2017’de geri çekildi; yerine EN 16798-3 geçti) uygulama kılavuzlarında ise birinci kademe filtreler için 2.000 çalışma saati ya da en fazla 1 yıl, ikinci ve üçüncü kademe için 4.000 saat ya da en fazla 2 yıl kullanılır — hangisi önce gelirse, ya da son basınç kaybına ulaşıldığında. Bu değerler uygulama kılavuzu kaynaklıdır, standardın birebir hükmü değildir.
Türkiye’de zorunluluk
Ofisler için asgari filtrasyon zorunluluğu yoktur: İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği yalnızca “yeterli temiz hava bulunması”ndan söz eder. Sağlık tesislerinde hüküm vardır ama muğlaktır — üçüncü ve dördüncü seviye yoğun bakımlarda “en az %90 filtrasyon” istenir, ancak bu ifade hiçbir test standardına bağlanmamıştır. Şartname yazarken bunu net bir ISO sınıfına çevirmek gerekir; aksi hâlde bir ISO Coarse filtre bile “uygun” sayılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Filtreyi kaç Pa’da değiştirmeliyiz?
İşletme kuralı, EN 13053 ve Eurovent 6/18’e göre “temiz basınç kaybı + sabit artış” ile “katsayı × temiz basınç kaybı” değerlerinden küçük olanıdır. Sabit artış standartta filtre grubuna göre ayrı verilir; katsayıyı da standarttan okuyun ve ikisini hesaplayıcıya yazın. Web’de geçen sabit basınç rakamları (450 Pa gibi) laboratuvar testlerinden taşınmıştır ve işletme tetiği değildir.
F7 filtre yerine hangi ISO sınıfını istemeliyiz?
Doğrudan bir karşılığı yoktur. Eurovent’in gösterge verisinde F7’nin ePM1 verimi %40 ile %65 arasında değişiyor; bazı F7 filtreler ISO ePM1 grubuna hiç giremiyor. Makine Tesisatı GTŞ Tebliği Tablo-7 ise F7’yi ePM1 %50–75 ile karşılaştırır. İhtiyacınız olan sınıfı ve verimi yazın (örneğin “ISO ePM1 %60”) ve bayiden ISO 16890 test raporu isteyin.
Fan verimini neden 0,50 alıyorsunuz?
Eurovent hesaplarında sabit 0,50 kullanılır; amaç gerçek bir santralin verimini modellemek değil, filtreleri karşılaştırılabilir kılmaktır. 0,70 girerseniz sonuç yaklaşık %29 düşük çıkar ve Eurovent rakamlarıyla kıyaslanamaz. Kendi gerçek veriminizi biliyorsanız onu girebilirsiniz — o zaman sonuç sizin santraliniz için doğru, ama sektör rakamlarıyla karşılaştırılamaz olur.
Ofisimizde filtre kullanmak yasal zorunluluk mu?
Hayır. İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği yalnızca yeterli temiz hava bulunmasını ister; filtre sınıfı ya da filtrasyon oranıyla ilgili bir hüküm içermez. Zorunluluk sağlık tesislerinin belirli birimlerinde vardır.
Filtre ve santral sarfını da tedarik ediyor musunuz?
Evet. Torba, kaset ve mini pileli filtreler, HEPA ve aktif karbon, kayış, menfez, damper ve kanal malzemesi Havalandırma, Klima ve Filtre kategorisinde tedarik edilir. Montaj ve devreye alma hizmeti vermiyoruz.
Kaynaklar
- Eurovent 4/21 (2019) — hava filtrelerinde enerji verimliliği değerlendirmesi
- Eurovent 6/18:2022 — klima santrallerinde kalite kriterleri ve son basınç kaybı
- Eurovent 4/23 (2022) — ISO 16890 sınıf seçimi ve gösterge dönüşüm aralıkları
- ISO 16890-1:2016 — genel havalandırma filtrelerinin sınıflandırılması
- Makine Tesisatı Genel Tasarım Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — 5. Bölüm: Havalandırma ve Klima Sistemleri Genel Teknik Şartnamesi (RG 5 Ağustos 2024, sayı 32623 mükerrer; yürürlükteki metin; 5.3.1.4 ve Tablo-7)
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — Havalandırma ve Klima Sistemleri teknik şartnamesi, 5. Bölüm (taslak metin, Ocak 2023)
Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği yayın ilkelerimizde yazılı. Bir hata gördüyseniz info@aksco.com.tr adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.
İlgili rehberler
Havalandırma, Klima ve Filtre
Filtre, kanal, menfez, fan ve klima sarf malzemeleri.
Devamını okuyunAydınlatma Tasarruf ve LED Geri Ödeme Hesaplayıcı
Aynı mantık aydınlatmada: yıllık kWh, TL tasarrufu ve geri ödeme süresi.
Devamını okuyunEndüstriyel Sarf ve Yedek Parça
Planlı bakım kalemleri ve kritik yedek parça tedariki.
Devamını okuyunİhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.
Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde teklifi aynı iş günü çıkarmayı hedefleriz. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.