Araçta Yangın Söndürücü: Hangi Araçta Kaç Kg, Hangi Standart?

Araç cinsine göre zorunlu kapasite

Aşağıdaki tablo 1 Sayılı Cetvel’in “Yangın söndürme cihazı” satırındaki değerlerdir. Cetvel’in ilgili satır başlığı şu araçları kapsar: otomobil, minibüs, kamyon, kamyonet, otobüs, çekici ve tehlikeli madde taşıyan bütün araçlar.

12.000 kg eşiği yalnız kamyon ve çekici içindir: cetvel “azami yüklü ağırlığı 12.000 kg’dan fazla olan kamyon ve çekiciler” der. Otobüs ve mafsallı otobüste ağırlığa bakılmaz, toplam 6 kg istenir. Bu satırlarda istenen toplam kapasitedir; tek bir 6 kg’lık cihazla da, iki adet 3 kg’lık cihazla da karşılanabilir. Yolcu sayısı 26 kişiye kadar olan otobüsler ayrı bir hükümdür: orada adet ve kapasite birlikte belirlenir — her biri 2 kg olan en az iki cihaz. Tam kapsamlı ADR taşıması dışında tek cihazla karşılanamayacak tek satır budur. İki otobüs satırı çakışmaz: 26 kişiye kadar olan otobüs bu özel hükme, daha büyük otobüs 6 kg satırına girer.

“Hususi otomobilde yangın tüpü zorunlu değil” bilgisi yanlıştır. 1 Sayılı Cetvel’in ilgili satırı zaten “Otomobil, minibüs ve kamyonetlerde…” diye başlar ve en az 1 kg kuru toz kapasiteli en az bir cihaz ister.

Standart: TS 862 EN 3 mü, CE mi, TSE mi?

Cetvel’in nitelik sütunu birebir şunu söyler: “TS 862 EN 3 standardına uygun veya CE onaylı el yangın söndürme cihazları bulunur.”

Buradaki “veya” önemlidir. Mevzuat iki alternatif tanır: ya TS 862 EN 3’e uygunluk, ya da CE onayı. Dolayısıyla “TSE belgesi zorunludur” ifadesi eksiktir — CE onaylı bir cihaz da mevzuata uygundur. Bu ayrım filo alımında fiyat farkı yaratabilir ve tedarikçi karşılaştırmasında sorulması gereken doğru sorudur.

Cihaz araçta nereye konur?

Cetvel yerleşimi de düzenler ve bu satır denetimde işe yarar: “El yangın söndürme cihazı, araçların görülebilen ve erişilmesi kolay olan bir yerinde bulundurulur ve hava şartlarından korunur.”

Pratikte bu şu demektir: bagajın en dibinde, valizlerin altında duran bir tüp “erişilmesi kolay” sayılmayabilir. Filoda tüpün sabitleme aparatıyla birlikte alınması hem bu şartı karşılar hem de fren anında tüpün araç içinde savrulmasını önler — sabitleme aparatı mevzuatta ayrıca sayılmaz ama yerleşim şartının pratik karşılığıdır.

Dolum ve bakım periyodu — mevzuat ne diyor?

Burada dikkatli olmak gerekiyor, çünkü piyasada çok sayıda birbiriyle çelişen rakam dolaşıyor.

Karayolları Trafik Yönetmeliği ve 1 Sayılı Cetvel, araç yangın söndürücüsü için bir dolum veya periyodik bakım süresi belirlemez. Cetvel’de yıl rakamı yoktur. Buna karşılık 2918 sayılı Kanun’un 31. maddesi gereçlerin “kullanılır durumda” bulundurulmasını ister; boşalmış, basıncı düşmüş veya manometresi kırmızı alanda olan bir cihaz bu şartı karşılamaz.

Bunun tek istisnası tehlikeli madde taşımacılığıdır — orada tarih etiketi açıkça zorunludur (aşağıya bakın). Diğer araçlarda pratik ölçüt şudur: üreticinin öngördüğü bakım aralığına uyun, manometreyi düzenli kontrol edin ve tüpü araç muayenesiyle aynı takvime bağlayın.

Tehlikeli madde taşıyan araçlar (ADR)

Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik kapsamındaki araçlarda ADR’nin 8.1.4 hükümleri uygulanır ve gereklilik belirgin biçimde yükselir.

Söndürücü madde A, B ve C sınıfı yangınlara uygun olmalıdır. Yukarıdaki kapasiteler ADR metninde kuru toz cinsinden yazılır; ancak metin “eşdeğer kapasitede başka bir uygun söndürücü madde” alternatifini açıkça saklı tutar — yani ADR bakımından kuru toz bir ölçü birimidir, tek başına zorunluluk değildir. Yurt içi trafik yükümlülüğünü düzenleyen 1 Sayılı Cetvel ise kuru tozlu cihaz der; iki kural karıştırılmamalıdır. Taşıma ünitesi başına muafiyet miktarını aşmayan taşımalarda (ADR 1.1.3.6) ADR 8.1.4.2 uyarınca en az 2 kg kuru toz (veya eşdeğer kapasite) yeterlidir. Bu, sınırlı miktar (LQ — ADR Bölüm 3.4) rejimiyle aynı şey değildir; LQ taşımalarında kapsam Bölüm 3.4’e göre ayrıca değerlendirilir. Dikkat: toplam kapasite kabin cihazı da dâhil hesaplanır ve azami kütlesi 3,5 tonu aşan ünitelerde cihazlardan en az biri 6 kg veya üzeri olmalıdır. 7,5 tonu aşan ünitelerde iki asgari cihaz (2 kg + 6 kg = 8 kg) 12 kg şartını karşılamaz; pratikte 2 kg + 10 kg (tam 12 kg) ya da 2 kg + 2 × 6 kg (14 kg) kombinasyonu kurulur.

ADR araçlarında iki ek şart vardır ve bunlar denetimde ilk bakılan yerlerdir: cihaz kullanılmadığını doğrulayan bir mühür taşımalı ve üzerinde bir sonraki periyodik muayene tarihini (ay, yıl) gösteren bir işaret bulunmalıdır — ikisi de ADR 8.1.4.4’te, aynı bentte düzenlenir; aynı bent yetkili otoritece tanınan bir standarda uygunluk işaretini de arar ve muayene tarihi yerine azami kullanım süresi yazılmasına izin verir. Söndürme maddesinin araçta kullanıma uygunluğu ve EN 3’ün ilgili şartlarını karşılaması 8.1.4.3’te, araç ekibince kolay erişilebilirlik ve hava şartlarından korunma 8.1.4.5’te yer alır.

Muayene ve denetimde ne olur?

Araç muayenesinde zorunlu ekipman eksikliği hafif kusur grubundadır: araç muayeneden geçer, eksiklik rapora işlenir. Aynı eksiklik yol denetiminde idari para cezası konusudur ve ceza sürücüye kesilir. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla artar ve tabanlar 27 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla yeniden belirlenmiştir. Bu yüzden burada tutar yazmıyoruz; güncel rakam ve ceza puanı için Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yürürlükteki Trafik İdari Para Cezası Rehberi’ne bakın.

Filo için satın alma kontrol listesi

• Araç cinsine göre doğru kapasite seçildi mi? (binek 1 kg · 12 t altı kamyon 4 kg · 12 t üstü kamyon-çekici 6 kg · otobüs ağırlıktan bağımsız 6 kg)
• 26 yolcuya kadar otobüs mü? O satırda 2’şer kg’lık en az iki cihaz (toplam 4 kg) istenir — 6 kg’lık satırla karıştırılmadı mı?
• TS 862 EN 3 uygunluğu veya CE onayı belgeyle gösterildi mi?
• Cihaz görülebilir ve erişilebilir bir yere sabitlenebiliyor mu — sabitleme aparatı teklife dâhil mi?
• Manometreli mi, basınç göstergesi okunabiliyor mu?
• ADR kapsamındaki araçlar için mühür ve sonraki denetim tarihi etiketi var mı?
• Filo genelinde aynı ürün alınıyor mu — bakım ve yedek yönetimi tek kalemde toplansın
• Bakım/dolum hizmeti teklife dâhil mi, yıllık maliyeti nedir?

Filonuzun tamamı için araç cinsine göre ayrıştırılmış bir liste ve maliyet çıkarmak isterseniz filo araç ekipman hesaplayıcısını kullanın; bina tarafındaki söndürücü sayısı için yangın söndürücü sayısı hesaplayıcısı ayrıdır — iki mevzuat farklıdır, karıştırmayın.

Sık Sorulan Sorular