Pazartesi – Cuma, 09.00 – 18.00 WhatsApp 7/24

Yaklaşık Maliyet Nasıl Hesaplanır? Hesap Cetveli Örneği ve Fiyat Kaynakları

Mal ve hizmet alımında yaklaşık maliyet: fiyat kaynakları, ayıklama, yöntem, KDV ve gizlilik — madde numarasıyla; formüllü Excel hesap cetveliyle.

Kısa cevap

Yaklaşık maliyet nasıl hesaplanır?

İhaleden önce idare, her türlü fiyat araştırmasını yaparak alımın KDV hariç tutarını belirler ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterir (4734 sayılı Kanun md. 9). Mal alımında fiyatlar beş kaynaktan derlenebilir: kamu kurumlarından istenen fiyatlar, firmalardan alınan fiyat bildirimi ya da proforma fatura, Bütçe Uygulama Talimatı ve Sağlık Uygulama Tebliği fiyatları, idarenin kendi önceki alımlarının endeksle güncellenmesi ve kamu kurumlarının internette yayımladığı fiyatlar (Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8). Mal alımında kaç fiyat toplanacağını ve ortalamanın mı en düşük fiyatın mı esas alınacağını yönetmelik belirlemez; yöntem idarenin takdiridir ve cetvelde gösterilir. Hizmet alımında piyasa fiyat araştırmasına gidilirse tekliflerin aritmetik ortalaması alınır; toplama %7’yi geçmeyen yüklenici kârı ile sözleşme ve genel giderler eklenir (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8/2-ç, 9/3).

Ücretsiz yaklaşık maliyet hesap cetveli (Excel)

Kalem başına beş fiyat kaynağını yan yana koyar; değerlendirmeye alınmayan kaynağı hesaptan çıkarır, seçtiğiniz yönteme göre (ortalama, en düşük ya da ortanca) birim fiyatı ve KDV hariç toplamı kendisi hesaplar. Kayıt istemez.

Cetvel idarenizin kendi düzenlemesinin yerine geçmez ve hukuki görüş değildir. İlk kalem satırları örnektir; silip kendi kalemlerinizi girin.

Yaklaşık maliyet nedir, ne zaman hesaplanır?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 9’a göre mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği tanımı zamanı netleştirir: yaklaşık maliyet ihale onay belgesi düzenlenmeden önce hesaplanır (md. 3/1-ğ, 7/1). Yani sıra şudur: önce fiyatlar toplanır ve cetvel hazırlanır, sonra onay belgesi düzenlenir. Hizmet alımında cetveli hazırlayanlar imzalar ve cetvel ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 9/3).

Yaklaşık maliyet yalnız bir tahmin değil, belgeli bir hesaptır. Cetvelde kullanılan her bilgi ve belge cetvelin ekinde yer alır (MAİUY md. 8/2). Dayanağı gösterilemeyen bir rakam, cetvelin zayıf noktasıdır.

Fiyatlar hangi kaynaklardan toplanır?

Mal alımında yönetmelik beş fiyat kaynağı sayar ve idarenin, alımın niteliğine ve piyasa koşullarına göre bunların birini, birkaçını veya tamamını kullanabileceğini söyler (MAİUY md. 8/3); metin kaynaklar arasında bir sıra koymaz.

Mal alımında yaklaşık maliyetin fiyat kaynakları
BentKaynakUygulamada
(a)Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından fiyat istenmesiMalın özelliğine göre ilgili kamu kurumundan ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşundan fiyat istenir
(b)Malı üreten veya pazarlayan gerçek ya da tüzel kişilerden fiyat bildirimi veya proforma fatura istenmesiFirmanın kaşeli fiyat bildirimi ya da proforma faturası cetvelin ekine girer
(c)Bütçe Uygulama Talimatı ve/veya Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki fiyatlarBu fiyatlardaki KDV ve farklı nitelikteki giderler indirilerek kullanılır
(ç)İdare daha önce aynı malı almışsa bu alımların sözleşme bedellerinin Endeks (Yurt İçi Üretici Fiyat Genel Endeksi) ya da TÜİK’in ilgili endekslerinden uygun olanıyla güncellenmesiDöviz ile yapılmış alımlarda TCMB döviz alış kuru ya da çapraz kur üzerinden güncellenebilir
(d)Kamu kurum ve kuruluşlarının internet sayfalarında yayımlanan fiyatlarSayfanın çıktısı ve erişim tarihi cetvele eklenir

Hizmet alımında kaynak listesi farklıdır: kamu kurumlarınca belirlenmiş fiyatlar, aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, odaların fiyatları, piyasadan alınan tekliflerin aritmetik ortalaması ya da bilirkişi fiyatları ve Bütçe Uygulama Talimatı/SUT fiyatları; bunlar herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanılabilir (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8/2-3).

Fiyat isterken ne yazılır?

Firmadan fiyat bildirimi istenirken malın niteliği, miktarı, teslim süresi, nakliyesi, sigortası ve diğer özel şartları belirtilir ve KDV hariç fiyat istenir (MAİUY md. 8/1). Bu alanlar eksik yazılırsa firmalar farklı varsayımlarla fiyat verir ve fiyatlar yan yana konamaz.

  • Kalem adı ve ölçülebilir teknik özellik (ölçü, gramaj, sınıf, standart numarası)
  • Birim ve miktar — adet mi, koli mi, takım mı
  • Teslim yeri ve süresi; nakliye ve sigortanın fiyata dahil olup olmadığı
  • Varsa özel şart: kurulum, eğitim, numune, belge (uygunluk beyanı vb.)
  • Fiyatın KDV hariç ve kalem bazında yazılması
  • Fiyat bildiriminin tarihi, firmanın unvanı ve kaşe-imza

Kalem listesini bu alanlarla kurmak için teknik şartname örneklerimize ve teklif verenin dolduracağı birim fiyat teklif cetveline bakabilirsiniz.

Hangi fiyatlar değerlendirmeye alınmaz?

İdare, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hataya yol açabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz; değerlendirmeye alınmayanların gerekçesi hesap cetvelinde belirtilir (MAİUY md. 8/1-2).

Mal ve hizmet alımı yönetmelikleri (MAİUY md. 8/1-2, HAİUY md. 8/4) “aşırı” fiyat için bir yüzde ya da kat belirlemez. Bir fiyatı dışarıda bırakmanın ölçüsü yazılı gerekçedir: kalemin farklı bir modeli fiyatlanmış olabilir, nakliye dahil/hariç karışmış olabilir, KDV dahil yazılmış olabilir. Excel cetvelimizde kendi eşiğinizi girebilirsiniz; eşik boş bırakılırsa dosya uyarı vermez — sitemiz bir eşik değeri önermez.

Kaç fiyat gerekir; ortalama mı, en düşük mü?

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği yaklaşık maliyet için asgari bir fiyat sayısı koymaz; yalnız kaynakların birinin, birkaçının ya da tamamının kullanılabileceğini söyler. Fiyatlardan hangisinin esas alınacağı — aritmetik ortalama, en düşük ya da ortanca — da bu yönetmelikte belirlenmemiştir; idarenin takdiridir. Hizmet alımında durum farklıdır: piyasadan yapılan fiyat araştırmasında tekliflerin aritmetik ortalaması alınır (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8/2-ç) ve iş kalemleri toplamına işin niteliğine göre %7’yi geçmeyen yüklenici kârı eklenir; kâr tutarının cetvelde gösterilmesi zorunludur (md. 9/3). İdarenin iç düzenlemesi bir sayı ya da yöntem belirleyebilir; böyle bir kural varsa kaynağı o düzenlemedir.

Yöntemlerin farkı (aynı kalem için üç fiyat: 100, 110, 160 TL)
YöntemSonuçNe zaman savunulur
Aritmetik ortalama123,33 TLFiyatlar birbirine yakınsa; tek fiyatın ağırlığı azalır
Ortanca110,00 TLBir fiyat diğerlerinden belirgin uzaksa ama dışarıda bırakma gerekçesi yoksa
En düşük100,00 TLFiyatlar tutarlı ve rekabetçiyse; ancak tek bir düşük fiyat yaklaşık maliyeti aşağı çeker, teklifler bu tutarın üstünde kalabilir

Tablo mal alımı içindir. Hangi yöntemi seçerseniz seçin, cetvelin başına yazın ve bütün kalemlerde aynı yöntemi kullanın. Excel cetvelimiz seçimi tek hücreden alır; hizmet alımı seçilince aritmetik ortalama dışındaki yöntemde uyarı verir, toplamı “iş kalemleri toplamı” diye gösterir ve dosyadaki not kâr satırı olmadığını belirtir.

KDV ve gizlilik

Yaklaşık maliyet KDV hariç hesaplanır (Kanun md. 9). Fiyat bildirimleri de KDV hariç istenir; KDV dahil gelen bir fiyat cetvele işlenmeden önce arındırılır ya da firmaya yeniden sorulur.

Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer verilmez; isteklilere veya ihale süreciyle resmî ilişkisi olmayan kişilere açıklanmaz (md. 9). Tutar, ihale oturumunda istekliler ve teklif fiyatlarıyla birlikte açıklanır (md. 36); pazarlık usulünde son yazılı fiyat teklifleriyle birlikte açıklanır (MAİUY md. 7/5). Cetveli dosyalarken bu sırayı koruyun: fiyat bildirimi veren firmaya hesaplanan tutar bildirilmez. İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar değiştiğini belirlerse değişikliğin gerekçesini belirterek güncellediği tutarı dikkate alır (MAİUY md. 7/7).

Doğrudan teminde yaklaşık maliyet gerekir mi?

Her alımda değil. Doğrudan Temin Tebliği onay belgesini, işin bilgileriyle birlikte “gereken hallerde” yaklaşık maliyetini de gösteren belge olarak tanımlar (md. 3/1-g). Doğrudan teminde zorunlu olan piyasada fiyat araştırmasıdır. İdare gerekli görürse fiyat araştırmasını yaklaşık maliyet usulüyle yapabilir; yapım işlerinde bu usul zorunludur (md. 4/4).

Evrak sırası, fiyat teklif formu ve piyasa fiyat araştırma tutanağı için doğrudan temin evrakları sayfamıza bakın.

Yaklaşık maliyet usulü nasıl belirler?

Kanun’daki bazı parasal sınırlar doğrudan yaklaşık maliyete bağlıdır: pazarlık usulünün 21/(f) bendi ve eşik değerler yaklaşık maliyet üzerinden okunur. Doğrudan temin ise (md. 22) yaklaşık maliyetten değil, piyasada fiyat araştırmasından söz eder. Güncel tutarlar ve bu ayrımın ayrıntısı kamu alımında parasal limitler sayfamızda; tutarınızı sınırlara vurmak için usul belirleyiciyi kullanabilirsiniz.

Hesap cetveli adım adım

  1. Kalem listesini teknik özellik, birim ve miktarla kurun; aynı listeyi fiyat isteme yazısına ekleyin.
  2. Kaynakları seçin (md. 8/3 a–d) ve fiyatları KDV hariç toplayın; her belgenin tarihini ve sayısını not edin.
  3. Gerçek piyasa fiyatını yansıtmayan bildirimi dışarıda bırakın ve gerekçesini yazın.
  4. Yöntemi (ortalama, ortanca ya da en düşük) bir kez seçin; birim fiyatı ve tutarı her kalem için hesaplayın.
  5. KDV hariç toplamı bulun; hazırlayanlar cetveli imzalar, belgeler eke konur.
  6. Onay belgesini cetvelden sonra düzenleyin; tutarı isteklilere açıklamayın.

Tedarikçi tarafından: fiyat bildirimi

Yaklaşık maliyet için fiyat bildirimi istediğiniz kalem listesini teklif formundan ya da e-postayla gönderebilirsiniz. Fiyatları KDV hariç, kalem bazında ve yazdığınız teslim koşuluyla yazarız; listede marka belirtilmemişse fiyatladığımız ürünün markasını ve modelini bildirimde gösteririz.

Kapsam ve sınırlar

Bu sayfa mevzuat metnini aktarır; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan kanun ve tebliğ metninin kendisidir; somut bir uyuşmazlıkta kurumunuzun hukuk birimine veya bir avukata danışın.

Bu sayfa mal ve hizmet alımlarını anlatır. Yapım işlerinde yaklaşık maliyet poz, metraj ve birim fiyatlarla, ayrı bir yönetmelikle hesaplanır; bu sayfanın konusu değildir.

Sık Sorulan Sorular

Yaklaşık maliyet KDV dahil mi hesaplanır?

Hayır. 4734 sayılı Kanun md. 9 yaklaşık maliyetin katma değer vergisi hariç olmak üzere belirlenmesini ister; mal alımında fiyat bildirimleri de KDV hariç istenir (Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8/1).

Yaklaşık maliyet için en az kaç fiyat alınmalı?

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği asgari bir sayı koymaz; beş fiyat kaynağını sayar ve bunların birinin, birkaçının ya da tamamının kullanılabileceğini söyler (md. 8/3). İdarenin iç düzenlemesinde bir sayı varsa kaynağı o düzenlemedir.

Yaklaşık maliyette ortalama mı alınır, en düşük fiyat mı?

Mal alımında yönetmelik yöntemi belirlemez; aritmetik ortalama, ortanca ya da en düşük fiyat idarenin takdiriyle seçilir ve cetvelde gösterilir. Hizmet alımında piyasa fiyat araştırmasına gidilirse tekliflerin aritmetik ortalaması alınır (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 8/2-ç).

Yaklaşık maliyet hesap cetveli ne zaman hazırlanır?

İhale onay belgesi düzenlenmeden önce (MAİUY md. 7/1). Hizmet alımında cetvel, hazırlayanlarca imzalanıp ihale onay belgesinin ekine konulur (HAİUY md. 9/3).

Yaklaşık maliyet firmalara açıklanır mı?

Hayır. Yaklaşık maliyete ilanlarda yer verilmez; isteklilere ve ihale süreciyle resmî ilişkisi olmayan kişilere açıklanmaz (Kanun md. 9). Tutar ihale oturumunda teklif fiyatlarıyla birlikte açıklanır (md. 36).

Doğrudan teminde yaklaşık maliyet hesaplamak zorunlu mu?

Her alımda değil. Doğrudan Temin Tebliği onay belgesinde yaklaşık maliyetin “gereken hallerde” gösterileceğini söyler (md. 3/1-g); zorunlu olan piyasada fiyat araştırmasıdır. Yapım işlerinde fiyat araştırmasının yaklaşık maliyet usulüyle yapılması zorunludur (md. 4/4).

Proforma fatura yaklaşık maliyette kullanılabilir mi?

Evet. Malı üreten veya pazarlayan kişilerden fiyat bildirimi ya da proforma fatura istenebilir (MAİUY md. 8/3-b). Gerçek piyasa fiyatını yansıtmayan proforma değerlendirmeye alınmaz ve gerekçesi cetvele yazılır.

İhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.

Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde teklifi aynı iş günü çıkarmayı hedefleriz. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.