Pazartesi – Cuma, 09.00 – 18.00 WhatsApp 7/24

KKD Yenileme Periyotları: Hangi Ekipman Ne Sıklıkla Değişmeli?

Baretten emniyet kemerine, eldivenden kulak tıkacına — KKD’nin ne zaman değişeceğini belirleyen tetikleyiciler, AKSCO planlama varsayımları ve stok planına çevirme yöntemi.

Kısa cevap

KKD ne sıklıkla yenilenmeli?

Türk mevzuatı ekipman bazında sabit bir yenileme süresi belirlemez; ölçüt koruma işlevinin devam etmesidir. Kullanım koşulları ve kullanım süresi risk derecesi, maruziyet sıklığı, çalışanın iş yaptığı yerin özellikleri ve KKD’nin performansına göre belirlenir (KKD’lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik md. 6/1-c); bakım, onarım ve periyodik kontrol imalatçının kullanım kılavuzuna uygun yapılır, gereken parçalar değiştirilir (md. 6/1-e). AKSCO planlama varsayımları (yasal ya da üretici süresi değildir; bağlayıcı olan, kullandığınız ürünün üretici kullanım kılavuzundaki süredir): baret üretim tarihinden 3–5 yıl, koruyucu gözlük 6–24 ay, iş ayakkabısı yoğun sahada 6–12 ay (ofis-depoda 12–24 ay), kulaklık yastık seti 6–12 ay, iş eldiveni işe göre haftalık–aylık, tek kullanımlık FFP maske ve kulak tıkacı her vardiya. Emniyet kemeri üretici talimatına tabidir ve düşme yaşamışsa süresi dolmasa da hurdaya ayrılır. Darbe, çatlak ya da deformasyon süreyi beklemeden değişim gerektirir; kılavuzdaki süre dolunca da ürün değişir.

Kişisel koruyucu donanım (KKD) “bitince alınan” bir kalem gibi ele alınmamalıdır; çünkü KKD’nin bir bölümü bitmez — eskir: baret dolapta dururken bile ömür tüketir, emniyet kemeri tek bir düşüşten sonra çöpe gider, FFP maske vardiya sonunda görevini tamamlamıştır. Yenileme periyotlarını bilmek hem yasal yükümlülüğün hem de sağlıklı bir satın alma planının temelidir.

Önemli çerçeve: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (md. 6) uyarınca uygun donanımı sağlamak, ömrünü izlemek ve süresi dolanı değiştirmek işverenin yükümlülüğüdür. Aşağıdaki süreler AKSCO planlama varsayımıdır (yasal ya da üretici süresi değildir); bağlayıcı olan, kullandığınız ürünün üretici kullanım kılavuzundaki süredir.

Ekipman ekipman değişim tetikleyicileri ve planlama varsayımları

Baret

Endüstriyel baretlerde (TS EN 397) bağlayıcı olan, ürünün üretici kullanım kılavuzundaki süredir. AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir): üretim tarihinden itibaren 3–5 yıl. Üretim tarihi ürünün üzerindeki işaretlemede yer alır; teslimatta kontrol edip zimmet kaydına yazın. UV, ter ve sıcaklık yaşlanmayı hızlandırabilir. Ciddi darbe almış baret, görünür hasarı olmasa da kullanımdan çıkarılır (kılavuzdaki uyarıya bakın). İç taç (süspansiyon) ayrı yedek parça olarak alınıyorsa onun değişimi için de üretici kullanım kılavuzuna bakın.

Koruyucu gözlük ve yüz siperi

Çizilen lens hem görüşü bozar hem koruma sınıfını düşürür; çizik oluştuğunda değişir. Takvim için AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir): 6–24 ay (planlayıcı varsayılanı 12 ay); bağlayıcı olan üretici kullanım kılavuzudur. Buğu önleyici kaplamalar yıkandıkça zayıflar.

Solunum koruyucular

FFP1/FFP2/FFP3 filtreli yarım maskeler tek vardiyalıktır; “NR” (non-reusable) ibareli ürün ertesi güne kalmaz. Yeniden kullanılabilir yarım/tam yüz maskelerinde gövdenin değişimi bakım durumuna ve kullanım kılavuzuna bağlıdır; filtre ve kartuşların ise hem raf ömrü hem kullanım süresi vardır. Bu süreler üreticinin kullanım kılavuzunda yazılıdır; ambalaj açıldıktan sonraki süre filtre tipine göre değiştiği için AKSCO bunun için sabit bir süre varsaymaz.

Eldiven

Mekanik koruma eldivenlerinde (EN 388) süreyi takvim değil aşınma belirler: delinme, incelme, dikiş açılması → değişim. AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir): haftalık–aylık, işe göre; bu yüzden satın almada eldiveni adetle değil aylık tüketim normuyla planlamak gerekir. Kimyasal eldivenlerde (EN ISO 374-1/-5) üreticinin kimyasala göre verdiği geçirgenlik süresi esastır — o süre dolunca eldiven “sağlam görünse de” korumuyordur.

İşitme koruyucular

Köpük kulak tıkaçları tek kullanımlıktır. Kulaklık tipi koruyucularda yastık seti için AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir): 6–12 ay; yastık sertleşmesi ya da band gevşemesi görülürse süre beklenmeden değiştirilir. Gövde için üretici kullanım kılavuzuna bakın.

Yüksekte çalışma — emniyet kemeri ve lanyard

En sıkı takip gereken grup budur. Düşme durdurma sistemleri Kategori III KKD’dir; iş ekipmanı değildir. TS EN 365 ve üretici talimatı uyarınca, kullanım koşullarına göre en fazla 12 ayda bir, üretici tarafından yetkilendirilmiş “yetkin kişi”ce ayrıntılı periyodik muayeneye tabi tutulur ve muayene kaydı ekipmanla birlikte saklanır. Mevzuat bir süre yazmaz: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik md. 6/1-(e) KKD’nin bakım, onarım ve periyodik kontrollerinin yapılmasını ister; 12 aylık aralık TS EN 365’ten ve üretici talimatından gelir ve bu yoldan bağlayıcı hâle gelir. İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III listesi bu ekipmanı kapsamaz. Kemer ve lanyardın azami kullanım ömrü ve kontrol aralığı ürünün üretici kullanım kılavuzunda yazar ve bağlayıcı olan odur. Kullanım yoğunluğu, aşınma ve kimyasal temas ürünü bu süre dolmadan da hizmet dışı bırakabilir. Düşüş durduran bir kemer, tek olaydan sonra imha edilir.

İş ayakkabısı

S1P/S3 ayakkabılarda taban aşınması, su geçirmezlik kaybı ve burun darbesi ömrü belirler. AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir): yoğun sahada 6–12 ay, ofis-depo karışık kullanımda 12–24 ay. Burnu ciddi darbe almış ayakkabı, koruma özelliğini yitirmiş kabul edilir.

Yüksek görünürlük giysiler

Reflektif şeritlerin parlaklığı yıkamayla düşer; ürünün etiketinde ya da kılavuzunda azami yıkama sayısı beyan edilmişse bağlayıcı olan odur. Bütçe için AKSCO planlama varsayımı (yasal ya da üretici süresi değildir) 12 aydır. Solmuş, grileşmiş yelek EN ISO 20471 sınıfını karşılamıyor olabilir.

Takvimden stok planına: üç adım

  1. Zimmet + tarih kaydı tutun: Kime, hangi tarihte, hangi ekipman verildi. Basit bir tablo yeter; baret ve kemerde üretim tarihini de yazın.
  2. Tüketim normlarını çıkarın: Sarf nitelikli KKD’de (eldiven, maske, tıkaç) kişi başı aylık ortalamayı 2-3 aylık veriden hesaplayın.
  3. Yıllık yenileme takvimine bağlayın: Ömürlü ekipmanları (baret, kemer, ayakkabı) yıl dönümlerinde toplu yenileyin — toplu alım hem fiyatı düşürür hem denetim dosyasını düzenli tutar.

AKSCO olarak iş güvenliği ve KKD kategorisinde baretten kemere tüm bu kalemleri tedarik ediyor, düzenli çalışan müşterilerimizde yenileme dönemlerini teklif düzenine bağlıyoruz: listeniz ve zimmet kayıtlarınız üzerinden yıllık KKD planınızı birlikte fiyatlandıralım.

Ekipman bazında planlama tablosu

KKD yenileme planlama referansı
EkipmanStandartAKSCO planlama varsayımıErken değişim tetikleyicisi
BaretEN 3973–5 yıl (üretim tarihinden)Darbe, çatlak, renk solması
Koruyucu gözlükEN ISO 16321-1 (eski EN 166)6–24 ay (planlayıcı varsayılanı 12 ay)Çizilme, görüşü bozan aşınma
İş eldiveniEN 388Haftalık–aylık (işe göre)Delinme, kesik, astar yırtığı
İş ayakkabısıEN ISO 20345Yoğun sahada 6–12 ay, ofis-depoda 12–24 ayTaban aşınması, burunluk deformasyonu
KulaklıkEN 352-1Yastık seti 6–12 ay; gövde üretici beyanına göre (planlayıcı varsayılanı 24 ay)Yastık sertleşmesi, band gevşemesi
Kulak tıkacı, tek kullanımlıkEN 352-2Her vardiya—
Kulak tıkacı, tekrar kullanılabilir (kordonlu/bantlı)EN 352-2Üretici talimatına göre; deformasyon, sertleşme veya hijyen kaybında hemen—
FFP maskeEN 149 (NR)Tek vardiyaNefes direnci artışı, deformasyon
Emniyet kemeriEN 361Üretici beyanına göreDüşme yaşandıysa derhal
Reflektif yelekEN ISO 20471Azami yıkama sayısı beyan edilmişse ona göre (planlayıcı varsayılanı 12 ay)Bant parlaklığı kaybı

Aralıklar AKSCO planlama varsayımlarıdır (yasal ya da üretici süresi değildir); bağlayıcı olan, kullandığınız ürünün üretici kullanım kılavuzundaki süre ve risk değerlendirmenizdir. Yıllık adet ve bütçeye çevirmek için KKD yenileme planlayıcısını kullanabilirsiniz.

Etiketteki standart kodlarının ne anlama geldiği ve hangi seviyenin hangi iş için gerektiği konusunda: KKD EN standartları rehberi. Risk değerlendirmenizdeki görevleri KKD türüne ve adede çevirmek için: KKD ihtiyaç tespit tablosu (ücretsiz Excel).

Sık Sorulan Sorular

Baretin ömrü kutusunda beklerken de işler mi?

Evet; plastik, kullanılmasa da yaşlanır. Sürenin hangi tarihten sayılacağını üreticinin kullanım kılavuzu belirler; AKSCO planlama varsayımında süre üretim tarihinden sayılır. Bu yüzden satın almada yakın tarihli üretim istemek ve üretim tarihini zimmet kaydına yazmak doğru pratiktir.

KKD yenileme süreleri yasal olarak tek tek belirlenmiş midir?

Hayır; mevzuat işverene ’uygun ve işlevini koruyan KKD sağlama’ yükümlülüğü verir, süreleri üretici beyanı ve risk değerlendirmesi belirler. Mevzuat süre de yazmaz: KKD’lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik md. 6/1-(e) bakım, onarım ve periyodik kontrol ister; yüksekte çalışma kemer ve lanyardlarında üretici talimatı ve TS EN 365 en az 12 ayda bir yetkin kişi muayenesi öngördüğü için yıllık kontrol bu yoldan bağlayıcı hâle gelir.

Hangi kayıtları tutmalıyız?

Zimmet formu (kişi, ekipman, veriliş tarihi), ömürlü ekipmanlarda üretim tarihi, periyodik kontrole tabi ekipmanlarda kontrol raporları ve değişim tarihleri. Denetimde bu üçlü dosyayı kapatır.

Farklı markaların süreleri farklıysa neye göre plan yapalım?

Ürün bazında üretici beyanına göre. Satın almayı tek tedarikçide toplarsanız marka çeşitliliği azalır, tek tip süre ve tek tip yedek parça (iç taç, yastık seti, filtre) ile takip basitleşir.

Kaynaklar

  1. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Resmî Gazete 30 Haziran 2012, sayı 28339 (işverenin kişisel koruyucu donanımı sağlama ve kullanılabilir durumda bulundurma yükümlülüğü)
  2. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete 2 Temmuz 2013, sayı 28695
  3. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği — Resmî Gazete 1 Mayıs 2019, sayı 30761 ((AB) 2016/425 sayılı Tüzüğe uyum; üreticinin kullanma kılavuzunda saklama, kullanım ömrü ve eskime bilgisi verme yükümlülüğü)
  4. EN 397 — Endüstriyel koruyucu baretler (CEN, 2025 baskısı; standart metni telif korumalıdır)
  5. EN 388 — Mekanik risklere karşı koruyucu eldivenler; aşınma, kesme, yırtılma ve delinme performans seviyeleri (CEN)
  6. EN ISO 20345 — Kişisel koruyucu donanım: emniyet ayakkabıları ve SB/S1–S7 sınıfları (CEN–ISO)
  7. EN 149 — Solunum koruyucu cihazlar: partiküllere karşı filtreli yarım maskeler; FFP1/FFP2/FFP3 sınıfları (CEN)
  8. EN ISO 16321-1 — Göz ve yüz koruması: genel özellikler, optik sınıf ve darbe dayanımı işaretleri (CEN/ISO). Eski EN 166 geri çekilmiştir
  9. EN 352-1 / EN 352-2 — İşitme koruyucuları: kulaklıklar ve kulak tıkaçları (CEN)
  10. EN 361 — Yüksekten düşmeye karşı koruma: tam vücut kemer sistemleri (CEN)
  11. EN ISO 374-1 / -5 — Tehlikeli kimyasallara ve mikroorganizmalara karşı koruyucu eldivenler (CEN/ISO). Eski “EN 374” yazımı geçersizdir
  12. EN 365 — Yüksekten düşmeye karşı KKD: kullanım, bakım, periyodik muayene, onarım ve işaretleme için genel gerekler (CEN)
  13. Not: mevzuat KKD için takvime bağlı bir değişim periyodu yazmaz. Bu sayfadaki takvim aralıkları AKSCO planlama varsayımlarıdır (yasal ya da üretici süresi değildir); bağlayıcı olan, elinizdeki ürünün üretici kullanım kılavuzundaki süredir.

Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği yayın ilkelerimizde yazılı. Bir hata gördüyseniz info@aksco.com.tr adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.

İhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.

Teklif almak ücretsizdir ve sipariş yükümlülüğü doğurmaz. Mesai saatleri içinde gelen talepler aynı iş günü işleme alınır; mesai dışında gelenler ertesi iş günü sabah ilk sıraya girer.

Teklif Talebi Oluştur Hafta içi 09.00–18.00 arası gelen taleplere aynı iş günü dönülür