Endüstriyel Sarf ve Yedek Parça Alımı Teknik Şartname Örneği
45 kalemlik hazır tablo, muadil kabul ve izlenebilirlik maddeleriyle 12 maddelik şartname metni ve formüllü birim fiyat teklif cetveli.
Endüstriyel sarf ve yedek parça alımı için teknik şartname nasıl yazılır?
Yedek parça şartnamesi diğerlerinden bir yönüyle ayrılır: burada marka belirtmek çoğu zaman kaçınılmazdır, çünkü parça mevcut bir makineye takılacaktır. Kanun bunu yasaklamıyor — ama koşula bağlıyor: teknik özelliklerin belirlenemediği hâllerde “veya dengi” ibaresi eklenerek marka yazılabilir. Doğru yaklaşım, mümkün olan her kalemde ölçüyle tarif etmek (rulmanda iç × dış × genişlik, kayışta profil ve etkin uzunluk, keçede iç × dış × kalınlık), ölçüyle tarif edilemeyen kalemlerde ise marka + “veya dengi” + denklik ölçütü yazmaktır.
Şartname yazmak neden alımın en kritik yarım saati?
Yedek parçada yanlış şartnamenin bedeli parayla değil, duruş süresiyle ölçülür. Yanlış ölçüde gelen bir rulman, fiyatının yüz katı maliyet üretebilir — çünkü hat, doğrusu gelene kadar durur.
Bu yüzden yedek parça alımında en kritik madde teknik özellik değil, izlenebilirliktir: parçanın üzerinde üretici işareti ve parti/seri numarası bulunması, ambalajın orijinal olması ve menşe beyanının verilmesi. Rulman ve kayış gibi kalemlerde taklit ürün yaygındır; taklit bir rulman ilk haftalar çalışır, sonra beklenmedik anda arıza verir.
İkinci mesele muadil kararıdır. Muadil her zaman kötü değildir — bazı kalemlerde orijinalle aynı üreticinin farklı markası olabilir. Ama karar tedarikçiye bırakılmamalıdır: şartname hangi kalemlerde muadil kabul edildiğini ve denkliğin neye göre değerlendirileceğini yazmalıdır.
Şartnamede bulunması gereken 12 madde
| # | Madde | Ne yazılır | Atlanırsa ne olur |
|---|---|---|---|
| 1 | Konu ve kapsam | Hangi malzeme grubunun, hangi iş için alındığı | Teklif kapsamı tartışmalı hâle gelir |
| 2 | Standartlara uygunluk | Atıf yapılan TS/EN/ISO numaraları, CE ve varsa ruhsat şartı; ürün bir arayüz standardına bağlıysa o da yazılır (IP kamerada ONVIF profili) | Belgesiz ürün gelir, muayenede reddedemezsiniz |
| 3 | Marka ve model kuralı | Ölçülebilir teknik kriter; marka yazılacaksa “veya dengi” ve denklik ölçütü | Ya tek markaya kilitlenirsiniz ya da itiraz alırsınız |
| 4 | Ambalaj ve etiketleme | Ambalaj birimi, üretim/parti bilgisi, Türkçe etiket | Dökme veya etiketsiz ürün gelir, sayım yapılamaz |
| 5 | Raf ömrü | Teslimde kalan asgari raf ömrü oranı (örn. %75) | Son kullanma tarihi yaklaşmış parti gönderilir |
| 6 | Güvenlik bilgi formu | Kimyasallarda güncel Türkçe GBF/SDS şartı | İSG denetiminde eksik belge olarak yazılır |
| 7 | Numune | Hangi kalemlerden, ne zaman, ücretsiz | Kağıt üzerinde uyan ama işe yaramayan ürün alınır |
| 8 | Teslim yeri ve süresi | Adres(ler), gün sayısı, nakliye ve boşaltmanın kime ait olduğu | Nakliye bedeli sonradan fatura edilir |
| 9 | Kısmi teslim | İzinli mi, izinliyse irsaliye düzeni | Sipariş aylara yayılır, takip edilemez |
| 10 | Muayene ve kabul | Komisyon, red hâlinde değişim süresi | Uygunsuz malı iade etmenin dayanağı kalmaz |
| 11 | Garanti | Cihaz/alet kalemlerinde süre ve müdahale süresi | Arızada tamir süresi belirsizleşir |
| 12 | Fiyat ve fatura düzeni | KDV hariç birim fiyat, teklif geçerlilik süresi, fatura düzeni | Teklifler karşılaştırılamaz hâle gelir |
Bu on iki madde indirilebilir Word şablonunda hazır metin olarak yer alıyor; nokta nokta bırakılan yerleri doldurmanız yeterli.
Marka yazma tuzağı
Şartname yazarken en çok yapılan hata, bilinen bir markanın ürün adını doğrudan tabloya yazmaktır. Sakıncası çift taraflıdır: tek markaya kilitlenen şartname o markanın bayisi dışında kimseden teklif alamaz, ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12 nci maddesi şartnamede belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilmesine izin vermez — ancak teknik standart yoksa ya da teknik özellik belirlenemiyorsa, “veya dengi” ibaresiyle. Kanunun saydığı istisna asıl bu grupta devreye girer: parça mevcut bir makineye takılacağı için ölçü çoğu zaman markadan daha bağlayıcıdır — rulman, kayış ve keçede bağlantı ölçüsü yazıldığında marka adına gerek kalmaz; ölçünün ürünü tek başına belirlemediği kalemlerde ise denklik ölçütü yazılır.
| Yazım | Sonuç |
|---|---|
| “Loctite 243 vida gevşemezlik” | Marka tarifi — tek bayiye kilitler, kanunun aradığı fırsat eşitliğini bozar |
| “Anaerobik vida sabitleyici, orta mukavemet, sökülebilir, M6–M20 diş aralığı, sıcaklık dayanımı ≥150 °C” | Ölçülebilir teknik kriter — herkes aynı şeye fiyat verir, muayenede tartışma çıkmaz |
Pratik kural: marka adını sildiğinizde cümle anlamsızlaşıyorsa, o cümle teknik özellik değil marka tarifidir. Yukarıdaki “Loctite 243 vida gevşemezlik” yazımında marka adını silin ve geriye ne kaldığına bakın: ya hiçbir şey kalır ya da ürünü tek başına tanımlamaya yetmeyen bir-iki değer. Alt satırda ise marka hiç yoktur; buna karşılık ne alınacağı tereddütsüz anlaşılır ve şartı sağlayan her tedarikçi aynı satıra fiyat verebilir. “Veya dengi” yazımının kanuni koşulları, denklik ölçütünün nasıl yazılacağı ve dört ayrı yazım biçiminin karşılaştırması Teknik Şartname Örnekleri sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Endüstriyel Sarf ve Yedek Parça kalem listesi ve teknik özellikler
Aşağıda şablondaki 45 kalemin ilk 14 tanesi örnek olarak gösteriliyor. Tamamı — marka içermeyen, kopyalanabilir teknik özellik metinleriyle — indirilebilir Word ve Excel dosyalarında yer alıyor.
| Sıra | Malzemenin cinsi | Teknik özellikleri | Birimi |
|---|---|---|---|
| 1 | Rulman, sabit bilyalı | Ölçü (iç çap × dış çap × genişlik) ve tip numarası belirtilecek, C3 boşluk gerekiyorsa yazılacak | Adet |
| 2 | Rulman, konik makaralı | Tip numarası ve ölçü belirtilecek | Adet |
| 3 | Rulman yatağı (plummer blok) | Mil çapı ve tip belirtilecek, keçeli | Adet |
| 4 | V kayış | Profil (A/B/C/SPA/SPB/SPZ) ve etkin uzunluk belirtilecek | Adet |
| 5 | Triger (zamanlama) kayışı | Diş profili, diş sayısı ve en belirtilecek | Adet |
| 6 | Zincir, rulolu | Adım (örn. 08B-1, 10B-1) ve boy belirtilecek; künye ISO 606 (eski DIN 8187 numarası geri çekildi) | Metre |
| 7 | Zincir dişlisi | Adım, diş sayısı ve göbek tipi belirtilecek | Adet |
| 8 | Keçe (radyal salmastra) | Ölçü (iç × dış × kalınlık) ve malzeme (NBR / FKM) belirtilecek | Adet |
| 9 | O-ring | İç çap × kesit ve malzeme (NBR / FKM / EPDM / silikon) belirtilecek | Adet |
| 10 | Conta, contalık levha | Asbestsiz sıkıştırılmış lifli conta levhası (DIN 28091-2), grafit veya PTFE; kalınlık ile çalışma sıcaklığı, basınç ve akışkan belirtilecek | m² |
| 11 | Salmastra (kaynatma) | Kesit ölçüsü ve malzeme belirtilecek | kg |
| 12 | Kaplin (esnek göbek) | Tip ve mil çapları belirtilecek, elastomer takozlu | Adet |
| 13 | Hidrolik hortum | İç çap, çalışma basıncı, rakor tipi ve boy belirtilecek, EN 853/856 | Adet |
| 14 | Pnömatik hortum ve rakor | Dış çap (örn. 8 mm), çalışma basıncı ve rakor tipi belirtilecek | Metre |
Şablonun tamamında 45 kalem var. Kurumunuzun ihtiyacı olmayan satırları silin, eksik olanları ekleyin; teknik özellik metinlerini kendi tolerans ve değerlerinize göre uyarlayın.
Ölçüyle tarif edilebilen ve edilemeyen kalemler
Şartnameyi yazarken ilk iş, kalemleri bu ikiye ayırmaktır. Ölçüyle tarif edilebilen her kalemde marka yazmaya gerek yoktur.
| Kalem | Ölçüyle tarif edilebilir mi? | Yazılacak |
|---|---|---|
| Rulman | Evet | İç çap × dış çap × genişlik, tip numarası, boşluk sınıfı (C3 vb.) |
| V kayış / triger | Evet | Profil (A/B/SPA…) ve etkin uzunluk; trigerde diş profili, diş sayısı, en |
| Keçe / O-ring | Evet | İç × dış × kalınlık ve malzeme (NBR / FKM / EPDM) |
| Zincir | Evet | Adım (08B-1 vb.), standart (ISO 606; eski DIN 8187 numarası geri çekildi ama piyasada hâlâ kullanılıyor), boy |
| Filtre elemanı | Kısmen | Filtrasyon derecesi (mikron) ve ölçü yazılabiliyorsa marka gerekmez |
| Sensör / enkoder | Kısmen | Algılama mesafesi, çıkış tipi (PNP/NPN), gövde ölçüsü, bağlantı |
| Frekans çevirici | Hayır (çoğu zaman) | Mevcut sisteme ve haberleşme protokolüne bağlı — marka + “veya dengi” + ölçüt |
| Makineye özel yedek | Hayır | Makine marka/model + parça numarası + “veya dengi” + denklik ölçütü |
Alt satırlara indikçe marka yazma ihtiyacı artar; o durumda “veya dengi” ibaresi ve denklik ölçütü birlikte yazılır.
Taklit parçaya karşı: izlenebilirlik maddeleri
- Orijinal ambalaj: ürün üreticinin orijinal ambalajında, ambalajı açılmamış olarak teslim edilecektir.
- İşaretleme: parça üzerinde üretici markası, tip numarası ve üretim partisi/seri numarası okunabilir biçimde bulunacaktır.
- Menşe beyanı: teslimatla birlikte menşe ve üretici bilgisi yazılı olarak verilecektir.
- Numune ve muayene: idare, şüphe hâlinde numuneyi üreticinin yetkili temsilcisine doğrulatma hakkını saklı tutar.
- Raf ömrü: elastomer içeren kalemlerde (kayış, keçe, O-ring, hortum) üretim tarihi belirtilecek; teslimde üretim üzerinden geçen süre … ayı aşmayacaktır.
Son madde çoğu şartnamede atlanır ama kritiktir: kauçuk ve elastomer esaslı parçalar depoda beklerken yaşlanır. Beş yıl önce üretilmiş bir keçe, kutusundan yeni çıksa bile yeni değildir.
Hangi parça stokta durmalı?
Şartname “ne alınacağını” tanımlar; “ne kadar alınacağı” ayrı bir karardır ve kritiklik ile tedarik süresine bağlıdır. Bir parçanın yokluğu hattı durduruyorsa ve tedarik süresi uzunsa, birim fiyatı düşük olsa bile stokta durmalıdır.
Yeniden sipariş noktası, emniyet stoğu ve min-maks seviyelerini hesaplamak için yedek parça stok seviyesi hesaplayıcısını, kritiklik sınıflandırması için kritik yedek parça rehberini kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar ve doğru yazımı
| Sık yazılan | Sorun | Doğrusu |
|---|---|---|
| “Rulman, 6205” | Boşluk sınıfı ve kalite beyanı yok | “Sabit bilyalı rulman 6205-2RS, 25×52×15 mm, C3 boşluk, orijinal ambalajında, üzerinde üretici işareti ve parti numarası bulunacak” |
| “V kayış, B tipi” | Etkin uzunluk yok — takılmaz | “V kayış, profil B, etkin uzunluk 1750 mm” |
| “Keçe, 40 mm” | Üç ölçüden biri var, malzeme yok | “Radyal salmastra (keçe) 40×62×10 mm, NBR” |
| “Hidrolik yağ, 20 litre” | Viskozite sınıfı yok | “Hidrolik yağ ISO VG 46, 20 litre, güncel Türkçe güvenlik bilgi formu ile” |
| “Sensör” | Tip, mesafe ve çıkış yok | “Endüktif yaklaşım sensörü, M18 gövde, algılama mesafesi 8 mm, PNP NO çıkış, 10–30 V DC” |
| “X marka Y model yedek parça” | “Veya dengi” ve denklik ölçütü yok | “X marka Y model parça numarası Z veya dengi (denklik: aynı bağlantı ölçüsü, aynı veya üstü yük kapasitesi, aynı sızdırmazlık sınıfı)” |
Ortak kural: bir cümle ölçülemiyorsa şartname maddesi değildir. “Kaliteli”, “sağlam”, “birinci sınıf”, “piyasada bilinen marka” gibi ifadeler muayene aşamasında hiçbir işe yaramaz.
Birim fiyat teklif cetveli
Bu grupta cetvelde ilk karışan şey ambalaj hacmi ya da ağırlığı: adet, metre, makara, bidon ve kova aynı listede yan yana durur; yağ, gres ve yapıştırıcıda ambalaj ölçüsü satırda yazılır. Cetveli göndermeden önce bunu satır satır kontrol edin. Şartname ne alınacağını tanımlar; birim fiyat teklif cetveli kaça alınacağını karşılaştırılabilir hâle getirir. İkisini tek dosyada birleştirmek yaygın bir hatadır — tedarikçi şartname metnini de değiştirebilir hâle gelir.
Aşağıdaki Excel’de dokuz sütunluk düzen kurulu ve tutar, KDV, genel toplam formüllüdür. Sütunların tek tek neden zorunlu olduğu ve en sık hangisinin karıştığı Teknik Şartname Örnekleri sayfasında anlatılıyor.
Endüstriyel Sarf ve Yedek Parça şartname ve teklif cetveli şablonları
İki dosya: düzenlenebilir Word şartname ve formüllü Excel birim fiyat teklif cetveli. İkisi de aynı kalem listesini kullanır, bu yüzden satır numaraları birebir eşleşir.
- DOCXEndüstriyel Sarf ve Yedek Parça teknik şartname örneği (Word)12 hazır madde + 45 kalemlik teknik özellik tablosu + onay bloğu. Doldurulacak alanlar nokta nokta bırakıldı.
- XLSXBirim fiyat teklif cetveli (Excel)Tutar, KDV ve genel toplam formüllü. İkinci sayfada şartnamenize kopyalayabileceğiniz kalem havuzu var.
Her iki dosya da kayıt istemez, e-posta sormaz, doğrudan iner. İndirdikten sonra bizden teklif almak zorunda değilsiniz — dosyayı kendi tedarikçinizle kullanmanız bizim için sorun değil.
Şartname hazır — sırada ne var?
Şartname ve cetvel hazırlandıktan sonra iş, aynı dosyayı birden fazla tedarikçiye aynı biçimde göndermeye gelir. Aynı cetveli dolduran üç teklif yan yana konulabilir; farklı formatta gelen üç teklif konulamaz.
Kalemleri tek tek fiyatlandırmamızı isterseniz doldurduğunuz cetveli teklif formundan ya da WhatsApp’tan gönderin. Stok ve teslim süresi teyidi alınmadan fiyat vermiyoruz; bu yüzden dönüş biraz gecikirse sebebi budur.
- Diğer malzeme gruplarının şartname şablonları
- Boş birim fiyat teklif cetveli (her alım için)
- Satın alma talep formu şablonu ve doldurma rehberi
- Kamu alımında usul belirleyici — tutarınız doğrudan temin, pazarlık usulü ve eşik değer sınırlarının hangisinin içinde?
- 2026 parasal limitleri ve eşik değerler — madde numarasıyla, tarih damgalı
Sık Sorulan Sorular
Yedek parça şartnamesine marka yazmak zorunda mıyım?
Ölçüyle tarif edilebilen kalemlerde (rulman, kayış, keçe, O-ring, zincir) yazmayın — ölçü ve malzeme yeterlidir. Makineye özel parçalarda tarif mümkün olmayabilir; o hâlde 4734 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca “veya dengi” ibaresi eklenerek marka belirtilebilir. Denklik ölçütünü de yazmak kanunen zorunlu değildir ama muayene aşamasındaki tartışmayı bitirir.
Muadil yedek parça alınır mı?
Kalem kalem karar verilir. Kritikliği düşük, ölçüsü standart kalemlerde muadil genellikle sorunsuzdur. Emniyetle ilgili, yüksek devirli veya makinenin garanti kapsamındaki parçalarında orijinal tercih edilir. Karar tedarikçiye bırakılmamalı; şartnamede hangi kalemlerde muadil kabul edildiği açıkça yazılmalıdır.
Şartname yazımıyla ilgili ortak sorular
Şartnameye marka yazabilir miyim?
Kural olarak hayır: 4734 sayılı Kanunun 12 nci maddesi şartnamede belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilmesini yasaklıyor. İki istisna var — ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması. Bu hâllerde “veya dengi” ifadesi eklenmek şartıyla marka belirtilebilir. Denklik ölçütünü de yazmak kanunen zorunlu değildir ama muayene aşamasındaki tartışmayı bitirir.
Şablonu kendi kurumumuz için değiştirebilir miyim?
Evet. Word dosyası düzenlenebilir; madde metinlerini, kalem satırlarını ve nokta nokta bırakılan alanları serbestçe değiştirebilirsiniz. Kaynak gösterme veya izin alma zorunluluğu yoktur, kayıt da istenmez.
Bu sorular bütün malzeme gruplarında aynıdır. İdari şartname farkı, doğrudan temin kullanımı ve şablonun koşulları dâhil beş sorunun tamamı Teknik Şartname Örnekleri sayfasında.
Kaynaklar
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu — Şartnameler (madde 12) ve ihale dokümanının içeriği (madde 27), Resmî Gazete 22.01.2002/24648
- Teknik şartname yapısı için referans alınan kamu belgeleri: üniversite idari ve mali işler daire başkanlıkları ile bilimsel araştırma projeleri birimlerinin yayımladığı mal alımı teknik şartnameleri ve birim fiyat teklif cetveli standart formları.
Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği yayın ilkelerimizde yazılı. Bir hata gördüyseniz info@aksco.com.tr adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.
İlgili rehberler
Yedek Parça Stok Seviyesi
Emniyet stoğu, yeniden sipariş noktası ve bağlanan sermaye.
Devamını okuyunKritik Yedek Parça Stok Seviyesi
Duruş maliyeti, ABC-XYZ analizi ve kritiklik sınıflandırması.
Devamını okuyunMRO Nedir? Endüstriyel Sarf Rehberi
MRO kalem grupları, tedarikçi konsolidasyonu ve maliyet kalemleri.
Devamını okuyunİhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.
Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde çoğu teklif aynı iş günü çıkar. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.